طراحی و تدوین راهبردهای توسعه والیبال استان تهران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، گروه تربیت بدنی و علوم ورزشی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران (نویسنده مسئول)

2 استادیار، گروه تربیت بدنی، دانشگاه بین المللی امام خمینی(ره)، قزوین، ایران

3 استادیار، گروه تربیت بدنی و علوم ورزشی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

4 کارشناس ارشد، مدیریت ورزشی، دانشگاه الزهرا س، تهران، ایران

چکیده

موفقیت هر سازمان ورزشی نیازمند برنامه ریزی راهبردی و ارائه راهبردهای مناسب می باشد. هدف تحقیق حاضر، شناسایی قوت ها، ضعف ها، فرصت ها، تهدیدها و تدوین استراتژی برای هیئت والیبال استان تهران بود. جامعه آماری پژوهش شامل هیئت رئیسه و کادر مدیریتی هیئت والیبال، روسای کمیته ها و هیئت های شهرستان های تابعه، مربیان و کارشناسان خبره، اعضای شورای راهبردی و نخبگان ورزشی و مدیریتی والیبال استان تهران به تعداد50 نفر بود که همگی به عنوان نمونه به صورت کل شمار انتخاب شدند. در این تحقیق ترکیبی از روش های کیفی و کمی مورد استفاده قرار گرفت. برای گردآوری اطلاعات به صورت میدانی علاوه بر برگزاری جلسات و مصاحبه با اعضای شورای راهبردی تحقیق، پرسشنامه شناسایی سوات حاوی سؤالات باز، فرم تعیین موقعیت راهبردی و فرم تعیین راهبردها استفاده شد.
 روایی صوری و محتوایی پرسشنامه با نظر 17 نفر از اساتید مدیریت ورزش دانشگاه ها و اعضای شورای راهبردی تایید گردید و پایایی آن نیز با استفاده از آلفای کرونباخ بالای 8/0 به دست آمد. به منظور تحلیل داده ها از آمار توصیفی، آزمون t تک نمونه ای و آزمون فریدمن، ماتریس ارزیابی عوامل داخلی و خارجی و ماتریس تعیین موقعیت راهبردی استفاده شد. یافته ها نشان داد هیئت والیبال استان تهران دارای 12 نقطه قوت،12 نقطه ضعف،13 نقطه فرصت و  14 نقطه تهدید می باشد. وجود مربیان و داوران زبده در سطوح ملی و بین­المللی مهمترین نقطه قوت، کمبود منابع مالی و وابستگی به فدراسیون مهمترین نقطه ضعف، جامعه آماری بالا در سطح استان مهمترین فرصت و فقدان قوانین حمایتی و ضعف در جذب اسپانسر مهمترین تهدید پیش روی بودند. با توجه به نتایج ماتریس داخلی(71/2) و ماتریس خارجی(31/2) موقعیت راهبردی هیئت والیبال استان تهران در منطقه رقابتی(ST) قرار دارد. از این رو،  پیشنهاد می شود این هیئت از نقاط قوت خود از جمله وجود مربیان، داوران و مدرسان تراز اول، کلاس‌های مربیگری و فراوانی متربیان حداکثر استفاده را برای غلبه بر تهدید های موجود انجام دهد. تدوین برنامه عملیاتی با تمرکز بر جذب حامیان مالی، تامین تجهیزات مورد نیاز هیئت های تابعه و تولید و پخش برنامه­های آموزشی والیبال  از مهمترین راهبردهای مورد توجه هستند.

کلیدواژه‌ها


طراحی و تدوین راهبردهای توسعه والیبال استان تهران

فرزاد نوبخت[1]

علی همتی عفیف[2]

 حسن قره خانی[3]

فاطمه نوبخت[4]

 

تاریخ دریافت مقاله: 9/3/1396

                                                                                 تاریخ پذیرش مقاله:3/5/1396

 

مقدمه

برنامه­ریزی در سازمان های ورزشی همانند هر سازمان دیگری به عنوان مهم­ترین وظیفه­ مدیریت به شمار می­رود. تا زمانی که برای یک سازمان هدفی مشخص نشود، آن سازمان نمی­داند به کجا می­خواهد برود و اگر هدف مشخص شود، ولی برنامه­ریزی نشود، آن سازمان نمی­داند چگونه به آن هدف برسد. چنانچه مدیران بخواهند راهبردها و اهدافی مناسب اتخاذ کنند، باید به برنامه­ریزی راهبردی اقدام نمایند. به عبارت دیگر، برنامه­ریزی راهبردی فرآیند تعیین اهداف کلان سازمان ها و انتخاب گزینه­ها و روش­های مناسب برای تحقق آن­ها و تخصیص منابع لازم برای دستیابی به آن اهداف است. برنامه­ریزی راهبردی در سازمان ها معمولاً شامل مراحلی است از جمله: سنجش محیط فعلی، تعریف مأموریت سازمان، تعیین چشم­انداز سازمان، شناخت توانایی­ها، ضعف­ها، فرصت­ها و تهدیدهای سازمان و طرح­ریزی دوره­ای برای حرکت سازمان یا مؤسسه از وضعیت جاری به وضعیت مطلوب. با تجزیه و تحلیل توانایی­ها، ضعف­ها، فرصت­ها و تهدیدهای سازمان، عواملی که ممکن است روی پیامدهای آینده سازمان یا مؤسسه اثر بگذارند، شناسایی    می­شوند(گودرزی، 1386، 54-34).

بررسی عملکرد برخی از سازمان های ورزشی حاکی از این است که سازمان هایی که برای انجام مأموریت و دستیابی به اهداف خود از مدیریتی قوی و مبتنی بر برنامه ریزی راهبردی استفاده کردند، در فعالیت های مختلف از جمله ورزش قهرمانی به موفقیت های چشمگیری دست یافتند. برای نمونه، کشور چین از رتبة چهارم المپیک 1996 آتلانتا به رتبة سوم در المپیک 2000 سیدنی، رتبة دوم در المپیک 2004 آتن و رتبة اول المپیک 2008 پکن دست یافت. استرالیا نیز از رتبة هفتم در المپیک آتلانتا، به رتبه های چهارم در المپیک سیدنی و آتن دست یافت(خسروی زاده ، 1387).

یکی از ابعاد اساسی برنامه­ریزی راهبردی SWOT  می­باشد که با تحلیل این متغیرها می توان برنامه­ای واقع­گرایانه و عملی همراه با واکنش­های مناسب نسبت به این متغیرها ارائه نمود. الگوی توانایی­ها، ضعف­ها، فرصت­ها و تهدیدها، برای شناخت شایستگی­های منحصر به فرد سازمان از عوامل اساسی موفقیت سازمان به حساب می­آیند و هدف از تجزیه و تحلیل این عوامل، ارائه راهبردهایی است که تعادل بین محیط بیرونی و وضعیت درونی را تضمین می­کند. از طریق این تحلیل و اطلاعات حاصل از آن، مدیران می­توانند در جهت تکمیل فرصت­های رقابتی، سرمایه­گذاری کنند و موانع و تهدیدها را به گونه ای کاهش و از اثرات آن بکاهند. در ضمن، شناسایی شایستگی­ها و نقاط ضعف به سازمان امکان می­دهد تا راهبردهای رویارویی با نیروهای محیطی را انتخاب کند. هدف از تبیین راهبرد این است که چشم­اندازی برای توسعه ارائه شود و اولویت­ها، برنامه­ها و حمایت­های خاص را برای ما مشخص سازد (حمیدی­زاده،1380).

در بین رشته های ورزشی، ورزش والیبال هم با توجه به قدرت فراگیری که پیدا نموده است، به عنوان "پر بیننده­ترین رشته­ ورزشی المپیک" نام گرفته است. یکی از پنج ورزش برتر جهان نزد مردم شناخته شده و فدراسیون بین­المللی آن نیز با عضویت220 فدراسیون ملی، بزرگترین نهاد ورزشی جهان می­باشد که موظف است برای نیم میلیارد نفر از مردم کره­ زمین که والیبال بازی می­کنند، برنامه­های مختلف و متنوع تدوین نماید. رشته ورزشی والیبال در ایران نیز از سال 1299 شمسی پایه­گذاری شده است. تعداد ورزشکاران این رشته رو به افزایش است و بیشتر از استان های تهران، آذربایجان و مازندران هستند(کشتی دار و همکاران1391 ).

نظری و همکاران (1393) در پژوهشی به شناسایی تنگناها و موانع پیش­روی والیبال ساحلی ایران بر اساس روش SWOT پرداختند. بر اساس نتایج به دست آمده، فدراسیون والیبال در بخش والیبال ساحلی در وضعیت کنونی دارای 15 قوت ، 21 ضعف ، 12 فرصت و 13 تهدید است. مهمترین نقطه قوت، مطرح بودن ورزش والیبال ساحلی به عنوان تنها ورزش ساحلی در مسابقات المپیک، مهمترین نقطه ضعف، نبود یک سیستم استعدادیابی، مهمترین نقطه فرصت، وجود خط ساحلی 3000 کیلومتری در کشور و مهمترین تهدید، وجود انگیزه­های مالی بیشتر در رشته­های دیگر می باشند. شعبانی بهار و همکاران (1393) با تبیین شاخص های موثر بر موفقیت ورزشی تیم های ایران در رویداد های بین المللی نشان دادند که دو عامل بیرونی حمایت مالی و عامل محیط قهرمانی بر موفقیت ورزشی اثر معنی داری دارد. اکبری و همکاران (1393) در مطالعه خود با عنوان "شناخت راهبرد وضعیت موجود ووشو در ایران و ارائه استراتژی، برنامه ها و راهکارهای توسعه آن بر اساس مدل swot " بیان داشتند که جایگاه راهبردی ووشو کشور در منطقه wt قرار دارد. حسینی (1389) در تحقیقی با عنوان "تدوین استراتژی استعدادیابی در ورزش قهرمانی کشور" نشان داد موقعیت راهبردی استعدادیابی در ورزش قهرمانی کشور در منطقه تدافعی قرار دارد. نتیجه تحقیق شجاعی و همکاران (1391) نیز نشان داد می­توان با تدوین راهبرد­های مطلوب به توسعه کمک نمود. آقایی (1389) در تحقیقی با عنوان "طراحی و تدوین برنامه راهبردی  ورزش هندبال استان سمنان" نشان داد این هیئت از لحاظ عوامل داخلی در ناحیه­ ضعف­ها و از لحاظ عوامل خارجی در ناحیه­ تهدیدها قرار دارد- که یکی از مهم­ترین دلایل این وضعیت نامطلوب، نداشتن استراتژی توسعه­ بوده است.

تجزیه و تحلیل SWOT دانشکده تربیت­ بدنی مونتکلیر[5] (2009) نشان داد قدمت زیاد دانشکده و وجود استادان مجرب از مهم­ترین نقاط قوت و کمبود اعتبارات و امکانات، ضعف مالی بعضی از دانشجویان و ضعف در همکاری بین دانشکده­های دانشگاه از مهم­ترین نقاط ضعف دانشکده­اند. از فرصت­های موجود می­توان به آموزش دوره­های بالاتر و افزایش بازاریابی ورزشی و از تهدیدهای مهم به پویا نبودن دانشکده و رقابت تنگاتنگ دانشکده­های مختلف با دانشکده­ مزبور اشاره کرد. ویورل دن[6] (2012)در پژوهشی با عنوان "تجزیه و تحلیل آموزش در تربیت­بدنی و ورزش" بر مزایای آموزش متخصصان واقعی، آموزش با کیفیت بالا مطابق با الزامات یک سیستم جهانی فراتر از مرزهای ملی تاکید کرد. فیونا مک­کول[7] (2010)، در تحقیقی با عنوان "راهبرد دوچرخه­سواری ملی استرالیا" با هدف دو برابر کردن جمعیت علاقه­مند به دوچرخه­سواری برای داشتن زندگی سالم در سال 2016 هدف گذاری کرد.

همچنان که از نتایج تحقیقات بر می آید بقا و تداوم سازمان ها و توسعه آنها نیازمند درک به هنگام فرصت های محیطی و تغییرات در قواعد بازی است. تشخیص به موقع ضرورت و تغییر جهت نیازمند توسعه تفکّر راهبردی و درک درست مفهوم راهبرد و چگونگی ایجاد و اجرای آن می باشد. بنابراین هیئت والیبال استان تهران نیز جهت رشد و توسعه نیازمند طراحی و تدوین برنامه راهبردی می باشد. بدون شک، فراهم آوردن زمینه تهیه و تدوین برنامه راهبّردی توسعه ورزش  والیبال استان تهران گام عمده و آغازین برای سامان بخشیدن به تلاش های گسترده و گوناگون در عرصه این ورزش است.

مدل های زیادی برای برنامه ریزی راهبردی وجود دارد. یکی از مهمترین و کاربردی ترین مدل ها، ماتریسSWOT  است. ماتریس  نقاط قوت، ضعف، فرصت و تهدید، ابزار مهمی است  که مدیران به وسیلة آن اطلاعات را مقایسه می کنند و می توانند با استفاده از آن چهار نوع راهبرد ارائه دهند. به همین دلیل در تحقیق حاضر از ماتریس مذکور استفاده شده است.

با توجه به اهمیت برنامه ریزی راهبردی در توسعة ورزش، ضرورت توجه به این مهم برای تمام سازمان های ورزشی الزامی است. با عنایت به پیشرفت، توسعه و اقبال عمومی مردم به ورزش والیبال و وجود ظرفیت های مناسب و بالا در این رشته، شناخت دقیق و صحیح وضع موجود و ارائه راهبُرد اصولی و علمی بر مبنای تحلیل SWOT برای تعیین چشم انداز این ورزش در افق برنامه میان مدت و کوتاه مدت ضروری   می باشد.

 استان تهران به عنوان یکی از استان های مستعد کشور در زمینة ورزش والیبال، فاقد برنامة جامع و بلند مدت برای توسعة این رشته المپیکی  است.  به این منظور در این پژوهش سعی شده است که ضمن بررسی محیط درونی و بیرونی هیئت والیبال استان تهران با استفاده از دیدگاه­ها و نظرات صاحب­نظران و متخصصان این حوزه و شناسایی نقاط قوت، ضعف، فرصت و تهدید طبق مدل دیوید به تدوین راهبرد های عملیاتی جهت رشد و توسعه والیبال این استان اقدام گردد وبه این سؤال پاسخ داده شود که راهبردهای مطلوب برای توسعة ورزش والیبال استان تهران کدام اند؟

روش شناسی پژوهش

روش این تحقیق بر اساس استراتژی توصیفی- تحلیلی، از حیث هدف کاربردی و از نظر اجرا، پیمایشی است که اطلاعات آن به صورت میدانی و از طریق پرسشنامه محقق ساخته، مصاحبه عمیق، مطالعات اسنادی وکتابخانه­ای، مقالات و پایان­های مرتبط گردآوری شده است. روایی پرسشنامه توسط 17 نفر از متخصصان و صاحب­نظران حوزه مدیریت و اعضای شورای راهبردی والیبال مورد تأیید قرار گرفت. جهت تعیین پایایی پرسشنامه از روش ضریب آلفای کرونباخ(8/0) استفاده گردید.

جامعه آماری پژوهش شامل تمامی اعضای شورای راهبردی شامل رئیس، دبیر، مسئولان کمیته‏ها، مسئولان انجمن والیبال هیئت‏های تابعه استان تهران، مسئولان انجمن والیبال آموزش و پرورش و شهرداری تهران، پیشکسوتان و نخبگان والیبال استان تهران به تعداد 50 نفر بود که به لحاظ کمی تعداد همه اعضا، به صورت کل شمار به عنوان نمونه پژوهش انتخاب شدند. گردآوری اطلاعات تحقیق دارای دو مرحله بود. در مرحله اول از طریق مصاحبه­های ساختار ­یافته و نیمه ساختار ­یافته با خبرگان والیبال، اقدام به شناسایی اهداف راهبردی، سنجه­ها، اهداف کمی و اقدامات و ابتکارات در هیئت­های ورزش والیبال استان تهران شد. سپس در مرحله دوم با تهیه پرسشنامه 4 حوزه نقاط قوت (12سوال)، نقاط ضعف (12سوال)، نقاط فرصت (13سوال) و نقاط تهدید در ورزش والیبال استان تهران(14سوال) مورد شناسایی و بررسی قرار گرفت.

جهت تجزیه و تحلیل داده­های این تحقیق از روش­های آمار توصیفی شامل جداول فراوانی و نمودارها برای دسته­بندی و خلاصه کردن داده­ها و از روش های استنباطی شامل آزمون t تک نمونه ای و آزمون فریدمن استفاده شده است. جهت تدوین برنامه­ریزی راهبردی از مدل SWOT و ماتریس ارزیابی عوامل داخلی و خارجی و ماتریس تعیین موقعیت راهبردی استفاده گردید. کلیه محاسبات توسط رایانه و با استفاده از نرم افزار SPSS 20 انجام شده است.

یافته­های پژوهش

برای اطمینان از مناسب بودن سؤالات مربوط به نقاط قوت، ضعف، فرصت‌ها و تهدیدهای هیئت والیبال استان تهران از آزمون کایزر-مه­یر-الکین (KMO) استفاده شد. مقدار این شاخص برای نقاط قوت برابر 85/0، نقاط ضعف برابر 84/0، نقاط فرصت برابر 9/0 و نقاط تهدید برابر 85/0 بود.

جدول 1: اولویت‌بندی نقاط قوت هیئت والیبال استان تهران

 

رتبه

نقاط قوت هیئت والیبال استان تهران

میانگین رتبه

1

1-     وجود مربیان و داوران مجرب و زبده در سطوح ملی و بین­المللی

8.60

2

وجود مدرسان زبده و با تجربه در سطح استان جهت تدریس و آموزش دروس­های جانبی و عملی

8.39

3

برگزاری کلاس‌های مربیگری و داوری  به طور گسترده در سطح استان تهران

8.16

4

برگزاری کلاس‌های آموزشی و مدیریت این نوع کلاس‌ها در سطح استان تهران

7.75

5

برنامه محور بودن هیئت والیبال استان تهران

7.62

6

منابع انسانی غنی (فراگیران) (والیبال آموزان)

7.19

7

2-     وجود سالن اختصاصی هیئت والیبال (خانه والیبال) جهت آموزش مربیان و داوران و فراگیران

7.17

8

فعالیت گسترده والیبال بانوان در امور آموزش و مساابقات

7.11

9

استعداد بسیار بالای فراگیران در سطح استان تهران

5.82

10

منابع انسانی غنی داخل هیئت (کادر اجرایی هیئت)

4.13

11

حمایت هیئت والیبال استان تهران از برنامه اعزام تیم رده­های مختلف سنی در مسابقات کشوری علی­رغم مشکلات مالی

3.15

12

تامین تجهیزات مورد نیاز برای هیئت­های تابعه

2.91

 

جدول 2: تفاوت بین نقاط قوت هیئت والیبال استان تهران‌ (نتایج آزمون فریدمن)

 

آماره

کای اسکوآر (2χ)

درجه آزادی

سطح معناداری

نتیجه

34/255

11

01/0

 

بر اساس یافته­های جداول فوق، مؤلفه­های 12 گانه فوق به عنوان نقاط قوت هیئت والیبال استان تهران محسوب شده­اند. بر اساس مشاهدات به دست آمده، تفاوت معناداری بین اولویت­های نقاط قوت فوق وجود دارد (001/0=Sig، 34/255=2χ). همچنین یافته­ها نشان داد که وجود مربیان و داوران مجرب و زبده در سطوح ملی و بین­المللی (رتبه میانگین=6/8) به عنوان مهم­ترین نقطه قوت و تأمین تجهیزات مورد نیاز برای هیئت­های تابعه (رتبه میانگین=91/2)  به عنوان کم اهمیت­ترین نقطه قوت محسوب می­شوند.

 

جدول 3: اولویت‌بندی نقاط ضعف هیئت والیبال استان تهران

 

رتبه

نقاط ضعف هیئت والیبال استان تهران

میانگین رتبه

1

کمبود منابع مالی و اعتبارات و وابستگی بیش از حد به فدراسیون

8.31

2

عدم وجود کمیته های مربیان، داوران، بازاریابی و جذب اسپانسر، نظارت و ارزیابی انضباطی، ترویج و توسعه والیبال و استعداد یابی و پرورش استعداد‌ها

8.18

3

عدم استفاده از نیروهای متخصص جهت مشاوره و راهنمایی در کمیته‌های فعلی (آموزش و مسابقات) هیئت

7.45

4

عدم برنامه‌ریزی صحیح عملیاتی در اجرای مسابقات مختلف بخصوص در رده‌های پایه

7.41

5

عدم استفاده از منابع انسانی با تجربه و متخصص در کادر اجرایی هیئت

7.31

6

عدم اجرای کارگاه‌های آموزشی برای مربیان و داوران

7.24

7

عدم آمادگی هیئت برای کار مشترک با دستگاه‌های مختلف (آموزش و پرورش و شهرداری و...) جهت رشد و توسعه والیبال

6.89

8

دخالت‌های اداری در انتخابات روسای انجمن والیبال هیئت های تابعه توسط اداره کل تربیت بدنی استان

6.3

9

عدم برنامه‌ریزی صحیح ومدون عملیاتی برای سالن تحت پوشش (خانه والیبال).

5.43

10

دریافت وجوه مالی خارج از عرف از باشگاه‌ها به عنوان ورودی در مسابقات نوجوانان و جوانان (پایه)

5.38

11

عدم تخصیص مناسب و عادلانه بودجه برای کمیته‌های مختلف هیئت

4.56

12

کمبود منابع مالی لازم برای جهت جذب نیروی انسانی کارآمد در بدنه هیئت

3.54

جدول 4: تفاوت بین نقاط ضعف هیئت والیبال استان تهران (نتایج آزمون فریدمن)

 

آماره

کای اسکوآر (2χ)

درجه آزادی

سطح معناداری

نتیجه

09/146

11

01/0

 

بر اساس یافته­های جدول 3  مؤلفه­های 12 گانه فوق به عنوان نقاط ضعف هیئت والیبال استان تهران محسوب شده­اند. بر اساس مشاهدات، تفاوت معناداری بین اولویت­ نقاط فوق وجود دارد (01/0=Sig، 09/146=2χ). کمبود منابع مالی و اعتبارات و وابستگی بیش از حد به فدراسیون (رتبه میانگین=31/8) به عنوان مهم­ترین نقطه ضعف و کمبود منابع مالی لازم جهت جذب نیروی انسانی کارآمد در بدنه هیئت به عنوان کم اهمیت­ترین نقطه ضعف (رتبه میانگین=54/3) محسوب می­شوند.

 

 

 

جدول 5: اولویت‌بندی فرصت‌های هیئت والیبال استان تهران

 

رتبه

فرصت­های هیئت والیبال استان تهران

میانگین رتبه

1

جامعه آماری بالا در سطح استان تهران به نسبت قیاس با سایر استان­ها

9.34

2

تعامل مستقیم فدراسیون و هیئت و استفاده مناسب از ظرفیت‌های فدراسیون

9.23

3

وجود شخص رئیس هیئت والیبال استان تهران به عنوان عضو هیئت رئیسه فدراسیون والیبال

9.23

4

 استقبال عمومی از والیبال به واسطه موفقیت­های بین­المللی

9.22

5

وجود منابع و شرکت­های خدماتی برای جذب اسپانسر

9.08

6

وجود مراکز آموزش عالی متعدد برای کمک به تدریس محتوی آموزشی

9.03

7

وجود استعدادهای بالقوه در مقاطع مختلف سنی به خصوص پایه در سطح استان تهران

7.12

8

شرکت موثر بانوان استان تهران از نگاه فرهنگی و اجتماعی

6.61

9

فرصت استفاده از مسابقات آموزش و پرورش و شهرداری­ها جهت کشف استعدادها در سطوح پایه

6.55

10

وجود فضاهای متعدد ورزش در دستگاه­های مختلف دولتی و غیر دولتی که خدمات آموزش را ارائه می­دهند

6.48

11

رفاه عمومی در سطح استان (امکانات مالی)

3.46

12

حمل و نقل آسان و در دسترس در سطح استان تهران

2.90

13

تکنولوژی در دسترس  برای آموزش (رسانه­ها و آوری فن روز)

2.75

 

جدول 6: تفاوت بین فرصت‌های هیئت والیبال استان تهران (نتایج آزمون فریدمن)

آماره

کای اسکوآر (2χ)

درجه آزادی

سطح معناداری

نتیجه

69/368

12

01/0

 

بر اساس یافته­های جدول 5،  مؤلفه­های 13 گانه فوق به عنوان نقاط فرصت هیئت والیبال استان تهران محسوب شده­اند. تفاوت معناداری بین اولویت­های نقاط فرصت فوق وجود دارد (01/0=Sig، 69/368=2χ). همچنین، یافته­ها نشان داد که جامعه آماری بالا در سطح استان تهران به نسبت قیاس با سایر استان­ها (رتبه میانگین=34/9) به عنوان مهم­ترین نقطه فرصت و تکنولوژی در دسترس برای آموزش به عنوان کم اهمیت­ترین نقطه فرصت (رتبه میانگین=75/2) محسوب می­شوند.

جدول 7: اولویت‌بندی تهدیدهای هیئت والیبال استان تهران

 

رتبه

تهدیدهای هیئت والیبال استان تهران‌

میانگین رتبه

1                

فقدان قوانین حمایتی در حوزه جذب اسپانسر

10.31

2                

کمبود سرانه فضای ورزشی به نسبت جمعیت استان تهران

9.75

3                

موازی کاری دستگاه‌های مختلف اجرایی و عدم هماهنگی بین آن‌ها در اجرای مسابقات

9.71

4                

سبک زندگی (آپارتمان نشینی) (راکد و کم تحرک)

9.10

5                

پرداختن بیشتر به جنبه حرفه­ای به جای همگانی کردن رشته والیبال

8.93

6                

در کانون توجه قرار گرفتن هیئت والیبال استان تهران

7.90

7                

فقدان برنامه­های آموزشی در رسانه­ها بویژه رسانه ملی

7.85

8                

کمبود پوشش تلویزیونی رشته والیبال  به خصوص در امر آموزش

7.81

9                

اعمال فشار در جابجایی قوانین هیئت توسط سفارشات غیر معقول

7.59

10            

موازی کاری دستگاه‌های مختلف اجرایی و عدم هماهنگی بین آن­ها در امور آموزش و کشف استعدادها

7.02

11            

عدم وجود نظام داوطلبی در رویدادهای ورزشی استان

6.81

12            

نفوذ عوامل متعدد بیرونی برای گرفتن وقت سالن هیئت والیبال (خانه والیبال)

6.33

13            

هزینه بالا در کلان شهر تهران که باعث عدم رغبت خانواده­ها برای حضور فرزندان در کلاس‌های آموزشی می‌شود

3.66

14            

وجود اقوام مختلف در استان تهران به واسطه مهاجرت و آسیب‌های اجتماعی ناشی از آن

2.23

 

جدول 8:تفاوت بین تهدیدهای هیئت والیبال استان تهران‌ (نتایج آزمون فریدمن)

 

آماره

کای اسکوآر (2χ)

درجه آزادی

سطح معناداری

نتیجه

12/43

10

001/0

 

بر اساس یافته­های جدول 7، مؤلفه­های 14 گانه فوق به عنوان نقاط تهدید هیئت والیبال استان تهران محسوب شده­اند. تفاوت معناداری بین اولویت­های نقاط فرصت فوق وجود دارد (001/0=Sig، 12/43=2χ). همچنین، یافته­ها نشان داد که فقدان قوانین حمایتی در حوزه جذب اسپانسر (رتبه میانگین=31/10) به عنوان مهم­ترین نقطه تهدید و وجود اقوام مختلف در استان تهران به واسطه مهاجرت و آسیب­های اجتماعی ناشی از آن به عنوان کم اهمیت­ترین نقطه تهدید (رتبه میانگین=23/2) محسوب می­شوند.

در نهایت جهت بررسی و تعیین استراتژی­های هیئت والیبال استان تهران از ماتریس ارزیابی عوامل داخلی و خارجی استفاده شده است که بر اساس اعداد به دست آمده، موقعیت هیئت والیبال در بخش رقابتی(ST) قرار دارد.

 

شکل 1: موقعیت والیبال استان تهران در ماتریس SWOT

بحث و نتیجه گیری

یافته­های این تحقیق در حوزه نقاط قوت هیئت والیبال استان تهران نشان داد که دوازده نقطه قوت در این هیئت وجود دارد که وجود مربیان و داوران زبده و مجرب در سطوح ملی و بین­المللی، وجود مدرسان زبده و با تجربه در سطح استان جهت تدریس و آموزش دروس تئوری و عملی و برگزاری کلاس‌های مربیگری و داوری  به طور گسترده در سطح استان تهران به عنوان مهمترین نقاط قوتی هستند که این استان واجد  آن­هاست. نظری و همکاران (1393) نیز دریافتند که والیبال ساحلی 15 نقطه قوت دارد و وجود استعداد های فراوان در ورزش والیبال ساحلی نیز  به عنوان مهمترین نقاط قوت آن شناسایی شد. با توجه به بالا بودن تعداد نقاط قوت تحقیق یاد شده و پتانسیل بالای والیبال ساحلی به نوعی با نتایج تحقیق حاضر هم سوست. به نظر می رسد هیئت والیبال استان تهران با توجه به قرارگیری در پایتخت و نزدیکی به فداراسیون ملی والیبال، توانسته که نخبگان و متخصصان والیبال را به خود جذب نماید و از آن­ها برای پیشبرد اهداف خود سود ببرد.

در بخش نقاط ضعف هیئت والیبال استان تهران، کمبود منابع مالی و اعتبارات و وابستگی بیش از حد به فدراسیون، عدم وجود کمیته­های مربیان، داوران، بازاریابی و جذب اسپانسر، نظارت و ارزیابی انضباطی، ترویج و توسعه والیبال و استعدادیابی و پرورش استعداد‌ها و عدم استفاده از نیروهای متخصص جهت مشاوره و راهنمایی در کمیته‌های فعلی (آموزش و مسابقات) هیئت به عنوان مهمترین مشکلات و نقاط ضعف هیئت والیبال استان تهران می­باشد که همسو با این یافته در تحقیقات سجادی و همکاران (1393) در مورد برنامه راهبردی فدراسیون شطرنج ، خسروی زاده (1391) در کمیته ملی المپیک، غفرانی (1389) در مورد ورزش قهرمانی استان سیستان و بلوچستان، نادری نسب (1390) در فدراسیون فوتبال، سیف پناهی (1390) در مورد ورزش قهرمانی استان کردستان و مظفری (1391) در مورد  ورزش قهرمانی کشور، نیز به این ضعف ها اشاره شده است. این امر نشانگر اهمیت توجه به بحث بازاریابی و استعدادیابی در مجموعه ورزش کشور می باشد. در برنامه راهبردی گروه ورزشی دانشگاه ایالتی مونتکلیر (2009) نیز به کمبود منابع مالی و ضعف در جذب حامیان مالی اشاره شده است. همچنین،  نظری و همکاران (1393) بیان نمودند که مهم­ترین نقاط ضعف والیبال ساحلی، نبود یک سیستم استعدادیابی است که با تحقیق حاضر همسویی دارد.

در بخش فرصت­های پیش­روی هیئت والیبال استان تهران، وجود جامعه آماری بالا در سطح استان تهران به نسبت قیاس با سایر استان­ها مهمترین فرصت شناسایی شد. این یافته با نتایج تحقیق سجادی و همکاران (1393) که وجود استعداد فراوان در رشته شطرنج را از مهمترین فرصت های پیش روی این فدراسیون بر می شمرد همسوست. وجود استعدادهای فراوان  از جمله فرصت های موجود در ورزش کشور است که علاوه بر این تحقیق، در نتایج تحقیقات گودرزی(1386)، خسروی زاده (1391)غفرانی (1389) نادری نسب (1390)، مظفری (1391) و شعبانی بهار(1391) نیز به آن اشاره شده است. در همین راستا، نظری و همکاران (1393) نیز در تحقیق خود از مهم­ترین نقاط فرصت فدراسیون والیبال در بخش ساحلی وجود جوانان مستعد در کشور سخن به میان آوردند. علاوه بر این، تعامل مستقیم فدراسیون و هیئت و استفاده مناسب از ظرفیت‌های فدراسیون و وجود شخص رئیس هیئت والیبال استان تهران به عنوان عضو هیئت رئیسه فدراسیون والیبال به عنوان مؤلفه­هایی محسوب می­شوند که زمینه را برای توسعه و گسترش فعالیت هیئت والیبال استان تهران هموار می­سازند.

 در بخش مربوط به تهدیدهای هیئت والیبال استان تهران فقدان قوانین حمایتی در حوزه جذب اسپانسر، کمبود سرانه فضای ورزشی به نسبت جمعیت استان تهران و موازی کاری دستگاه‌های مختلف اجرایی و عدم هماهنگی بین آن‌ها در اجرای مسابقات مهم­ترین تهدیدهای هیئت والیبال استان تهران‌ محسوب      می­شوند. همسو با این یافته، بر طبق نتایج تحقیق سجادی و همکاران (1393) عدم حمایت حامیان مالی (بخش خصوصی)  از مهم ترین تهدیداتی است که فدراسیون شطرنج با آن ها مواجه است.  وجود مشکلات اقتصادی در جامعه و فقدان سرمایه گذاری بخش خصوصی در ورزش تهدیدات مشترک بیشتر تحقیقاتی است که در زمینه تدوین راهبرد در ورزش کشور انجام شده است. بنابراین ضرورت توجه جدی به بحث حامیان مالی و ورود بخش خصوصی به عرصه ورزش قهرمانی و حرفه ای کشور بیش از پیش نمایان       می شود.

با توجه به نتایج ماتریس داخلی و خارجی، بر مبنای نمره نهایی ماتریس ارزیابی عوامل داخلی (71/2) و خارجی (31/2)، جایگاه هیئت والیبال استان تهران در منطقه ST قرار دارد. به بیان دیگر، هیئت والیبال استان تهران از لحاظ عوامل درونی (قوت ها و ضعف ها) دارای قوت بیشتر و از لحاظ عوامل بیرونی (فرصت و تهدیدها) دارای تهدید بیشتری می باشد. بنابراین موقعیت راهبردی هیئت والیبال استان تهران رقابتی است و بر این مبنا، استراتژی­های منطقه رقابتی تدوین شد. سازمان ها در اجرای راهبردهای ST  می کوشند با استفاده از قوت های خود آثار ناشی از تهدیدات موجود در محیط خارج را کاهش دهند یا آنها را از بین ببرند. بر این اساس هیئت والیبال استان تهران باید با استفاده از نقاط قوت داخلی برای کاهش و یا از بین بردن اثرات ناشی از تهدیدات موجود در محیط خارجی سازمان اقدام نماید. در این استان، هیئت­های ورزشی بسیاری وجود دارند که در رقابت با این هیئت و در پی جذب ورزشکاران و علاقمندان به رشته ورزشی خود هستند. بنابراین، هیئت والیبال استان تهران ناگزیر به رقابت با این هیئت­هاست. پس باید راهبرد­های ویژه­ای اتخاذ کنند که در این تحقیق، در منطقه رقابتی به شرح ذیل آمده است:

  • ·        تدوین برنامه عملیاتی 4 ساله هیئت با تمرکز بر جذب حامیان مالی

مالکیت گستردة دولتی، ساختار انحصاری بازار، درون گرایی و تعامل نداشتن با جهان خارج از پیامدهای مشکلات اقتصادی کشور می باشد. مقولة ورزش قهرمانی و نهادهای مرتبط با آن (مانند فدراسیون ها، هیئت های ورزشی، باشگاه ها و ...) نیز از این موضوع مستثنا نیستند. احسانی و همکاران (1387) در مقاله ای با عنوان "بررسی علل عدم حمایت اسپانسرها از ورزش حرفه ای بانوان شهر اصفهان"  علت را  نرسیدن اسپانسر ها به اهداف خود از جمله افزایش فروش کالا و خدمات، ایجاد تصویر مناسب از شرکت در اذهان عمومی، رقابت با سایر شرکت ها و گسترش فروش بیان می کنند. بنابراین پیشنهاد می شود تا هیئت والیبال استان تهران با طراحی یک برنامه راهبردی مدون و تدوین نظام جامع جذب و بکارگیری حامیان مالی موجود نسبت به جذب منابع مالی لازم اقدام نماید. بدون شک، با وجود صنایع بزرگ و شرکت های تولیدی و خدماتی فراوانی که در استان وجود دارند، وجود یک برنامه با محوریت جذب حامیان مالی امری الزامی است.

  • ·        طراحیواستقرارنظاماستعدادیابیبهمنظورشناسایی،جذبوپرورش استعداددرورزشوالیبال

یکی از عوامل مهم توسعة ورزش قهرمانی و کسب مدال در میادین ورزشی، وجود نظام استعدادیابی در ورزش است. استعدادیابی از لحاظ تشکیلاتی دارای یک نظام سراسری " ملی " است که با برنامه های آموزش و پرورش همبستگی نزدیکی دارد. برای نمونه، نظام کشف استعداد های ورزشی در چین  مبتنی بر تعامل ورزش استانی با نظام آموزش و پرورش است. برگزاری مسابقات و جشنواره های ورزشی در کنار آزمون های شناسایی استعداد، یکی از روش های متداول استعدادیابی است. برای نمونه، بسیاری از استعدادهای جوان ورزشی در کشور کانادا نیز از طریق مسابقات آموزشگاهی شناسایی می شوند. اصلی ترین نهاد مجری استعدادیابی در کشورهای مذکور آموزش و پرورش است و سهم پررنگ نظام آموزش و پرورش در فرایند استعدادیابی کشورهای یاد شده کاملا مشهود است. بنابراین توصیه می شود هیئت والیبال استان تهران با طراحی و تدوین نظام جامع استعدادیابی با همیاری اداره کل آموزش و پرورش استان نسبت به کشف و شناسایی استعداد های موجود در استان اقدام نماید.

  • ·        تولید و پخش برنامه­های آموزشی والیبال با مشارکت صدا و سیما

همچنان که  تندنویس و همکاران(1386) در مقاله ای با عنوان "مقایسة دیدگاه ورزشکاران، مربیان و صاحب نظران در مورد راهکارهای پیشرفت ورزش قهرمانی ژیمناستیک کشور" نشان دادند، آموزش از مهم ترین ابعاد در پیشرفت بعد قهرمانی ورزش ژیمناستیک کشور می باشد. توجه به مسئله آموزش فراگیر با همکاری همه جانبه صداو وسیما در رشته والیبال می تواند در توسعه این رشته بسیار سودمند باشد. نظر به رشد بسیار خوب این رشته در کشور و مطرح شدن ایران در سطح جهانی و بین المللی و اقبال عمومی بسیار خوبی که مردم به این رشته نشان می دهند، تولید برنامه های آموزشی برای فراگیران، مربیان و داوران می تواند نقش بسیار مهمی در رشد و توسعه همه جانبه این رشته داشته باشد.

  • ·        برنامه­ریزی جهت تأمین تجهیزات مورد نیاز برای هیئت­های تابعه

محدودیت امکاناتی و تجهیزاتی موجود در هیئت های تابعه استان تهران، تراکم بیش از حد جمعیت و متناسب نبودن فضاهای موجود با رشد جمعیت، از عوامل محدودکنندة فعالیت های هیئت استان تهران است.  همچنین، وجود محیط ورزشی و تجهیزات لازم و مناسب برای والیبال یکی از اساسی ترین عوامل در ارتقای کیفی عملکرد هیئت استان تهران به شمار می رود. بدون شک، فقدان و کمبود امکانات و تسهیلات ورزشی استاندارد از جمله عواملی است که موجب کندی پیشرفت ورزشکاران می گردد و اثربخشی و کارایی هیئت استان را تحت تاثیر خود قرار خواهد داد. بنابراین پیشنهاد می شود هیئت مذکور با همکاری اداره کل ورزش و جوانان استان و فدراسیون نسبت به تامین فضا و تجهیزات موجود اقدام نماید. 

 

  • منابع

    • احسانی، محمد و همکاران. (1387). "بررسیعللعدمحمایتاسپانسرهاازورزشحرفه ایبانوان شهراصفهان". نشریة علوم حرکتی و ورزش. سال ششم، شمارة 12 ، صص 120-111 .
    • اکبری، عباسعلی؛ جوادی پور، محمد و شعبانی بهار، غلامرضا. (1393). "شناخت وضعیت موجود ووشو در ایران و ارائه استراتژی ، برنامه ها و راهکار های توسعه آن بر اساس مدل  ."swot نشریه مطالعات راهبردی ورزش و جوانان. شماره 13. صص21-1.
    • آقایی، علی اکبر. (1389). "طراحی و تدوین برنامه راهبردی توسعه ی ورزش هندبال (مورد استان سمنان)". پایان نامه کارشناسی ارشد، مدیریت ورزشی، دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی، دانشگاه اصفهان.
    • تند نویس، فریدون و قاسمی، محمد هادی. (1386) . "مقایسه دیدگاه ورزشکاران، مربیان و صاحب­نظران در مورد راهکارهای پیشرفت ورزش قهرمانی ژیمناستیک کشور". فصل نامه المپیک. سال پانزدهم. شماره4.  
    • حسینی، سید شاهو. (1389). "تدوین استراتژی استعدادیابی در ورزش قهرمانی کشور (ایران) ". پایان نامه کارشناسی ارشد، مدیریت ورزشی، دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی، دانشگاه شمال.
    • خسروی زاده، اسفندیار؛ حمیدی، مهرزاد؛ یدالهی، جهانگیر و خبیری، محمد. (1391)."تدوینراهبردهاوتعیین موقعیتراهبردیکمیتهملیالمپیکجمهوریاسلامیایران". دوفصلنامه مدیریت و توسعه ورزش. پاییز و زمستان 1391 ، شماره 1 ، صص 11-25 .
    • حمیدی زاده، محمدرضا. (1382). "برنامه ریزی راهبردی". تهران: انتشارات سمت
    • سجادی، سیدنصراله؛ خبیری،  محمد؛ قائم مقامی، احسان و بنسبردی، علی . (1393). "شناساییوتدوینراهبردهایفدراسیونشطرنججمهوریاسلامیایران". دوفصلنامه مدیریت و توسعه ورزش. سال پنجم، شماره دوم .صص34-17
    • شعبانی بهار، غلامرضا؛ عرفانی، نصراله؛ گودرزی، محمود و منصف، علی. (1393). "کاربرد مدل مسیر در تبیین شاخص های موثر بر موفقیت ورزشی تیم های ایران در رویداد های بین المللی". فصلنامه پژوهش های کاربردی در مدیریت ورزشی. شماره 11. صص131-117.
    • غفرانی، محسن. (1389). "طراحی و تدوین راهبرد توسعه ورزش قهرمانی استان سیستان و بلوچستان".  نشریه مدیریت ورزشی. شماره 4، صص 169 – 190.
    • گودرزی، محمود و حبیب، هنری. (1386). "طراحی و تدوین نظام جامع ورزشی کشتی ایران". پژوهش در علوم ورزشی. شماره  14. صص54-33.
    • کشتی دار، محمد؛ طالب پور، مهدی و شیر مهنجی، فاطمه. (1391). "بررسی وضعیت موجود والیبال ایران با ارایه برنامه اجرایی در راستای بهبود مستمر". نشریه مطلعات مدیریت ورزشی. شماره 13. صص32-13 .
    • مظفری، سید امیر احمد و همکاران. (1391). "راهبردهایتوسعهنظامورزشقهرمانیایران". مطالعات مدیریت ورزشی. شماره 13، صص 33 – 48.
    • نادری نسب، مهدی؛ احسانی، محمد؛ خبیری، محمد؛ امیری، مجتبی و قره خانی، حسن. (1390). "بررسیوضعیتموجودفوتبالجمهوریاسلامیایرانوتعیینموقعیتراهبردی فوتبالکشور".  مدیریت ورزشی. شماره9 . صص27-5.
    • نظری، وحید؛ رضوی، سید محمد حسین و حسینی، سیدعماد. (1393). "طراحی و تدوین برنامه راهبردی والیبال ساحلی ایران". مطالعات مدیریت ورزشی. شماره 27.  صص 86-63.
    • نظری، وحید؛ رضوی، سید محمد حسین؛ حسینی، سیدعماد و رئیسی، مجتبی. (1392). "تبییناستراتژیوالیبالساحلیایران". پژوهش های مدیریت ورزشی و علوم حرکتی. سال سوم، شمارۀ 5، بهار و تابستان ، صص90-73.
      • David, Jennings , John J, Disney. (2006). " Designing the strategic planning process: does psychological type matter?".
      • Dincer, O. (2004). "Strategy Management and Organization Policy, Istanbul". Beta Publication.
      • Fiona , Maccoll. (2010). "Medwey council, sport development strategy (2005-210) ".  National cycling sterategy.
      • Holzweher, F. (2002. ("Sport for all as a social chang and funess development". Institute of sport science Vienna University. Austria.
      • Steward, R; Moamed, S; Daet, R. )2002)  ."Strategic implementation of IT/IS projects in construction". A case study, Automation in Construction, 11, 681-694.
      • Montclair State University Strategic Plan (2009). "STRATEGIC PLAN, UNIT Department of Exercise Science and Physical Education". (ESPE), ue to Provost, April 30.
      • Viorel, Dan, Nastase, I. (2012). "An analysis of traininig for specialist in physical education and sports between tradition and globalization". Procedia- Social and Behavioral Sciences.46, PP: 3672-3676.