پیش‌بینی تعهد ورزشی دانشجویان تربیت بدنی بر اساس عوامل محیطی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته دکتری مدیریت ورزشی، واحد تهران مرکز، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 دانشیار، گروه مدیریت ورزشی، واحد تهران مرکز، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران (نویسنده مسئول) E-mail:Ganjouei@yahoo.com

3 دانشیار، گروه مدیریت ورزشی، واحد تهران مرکز، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

چکیده

این تحقیق با هدف پیش­بینی تعهد ورزشی دانشجویان تربیت­بدنی بر اساس عوامل محیطی تدوین گردید. پژوهش حاضر از حیث راهبرد از نوع توصیفی، به لحاظ مسیر اجرا از نوع همبستگی، به لحاظ زمان مقطعی، از حیث گردآوری داده­ها میدانی و از نظر هدف کاربردی و از نظر نتایج آینده­نگر می­باشد. جامعه آماری تحقیق را کلیه دانشجویان تربیت­بدنی ورزشکار دانشکده تربیت­بدن یدانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز، شمال و علوم تحقیقات تشکیل می دادند(680نفر) که مطابق با جدول مورگان تعداد 382 نفر به عنوان نمونه آماری انتخاب شدند. به علت عدم همکاری برخی افراد(12نفر) تعداد 370 نفر از دانشجویان به صورت تصادفی طبقه­ای به عنوان نمونه انتخاب شدند. از پرسشنامه تعهد ورزشی و پرسشنامه عوامل محیطی برای جمع­آوری داده­ها استفاده گردید. روایی محتوای پرسشنامه توسط 10 نفر از اساتید تربیت بدنی تایید و پایایی پرسشنامه­ها از طریق ضریب آلفای کرونباخ برای پرسشنامه تعهد ورزشی 82/0 و عوامل محیطی 81/0 گزارش شد. جهت تجزیه و تحلیل داده­ها از آمار توصیفی (فراوانی­ها و درصد فراوانی­ها، میانگین و انحراف معیار) و آمار استنباطی (آزمون کلموگروف– اسمیرنوف، ضریب همبستگی اسپیرمن و رگرسیون) با استفاده از نرم افزار spss استفاده شد. بر اساس آزمون اسپیرمن بین عوامل محیطی و تعهد ورزشی دانشجویان تربیت بدنی رابطه معنی­دار و مستقیمی وجود دارد. ضریب تعیین (R2) نشان می­دهد که 25 درصد از واریانس کل تغییرات تعهد ورزشی مربوط به عوامل محیطی است. همچنین، نتایج آزمون رگرسیون نشان داد که عامل محیطی توانایی پیش­بینی تعهد ورزشی دانشجویان را دارد.

کلیدواژه‌ها


پیش­بینی تعهد ورزشی دانشجویان تربیت بدنی بر اساس عوامل محیطی

 

شهرزاد اسماعیلی[1]

فریده اشرف گنجویی[2]

علی زارعی[3]

تاریخ دریافت مقاله: 9/3/1396

                                                                                 تاریخ پذیرش مقاله:3/5/1396

 

 

مقدمه

امروزه در جهان ورزش، برنده­ها و بازنده­ها اغلب با دهم­هایی از ثانیه یا فقط یک شوت یا یک خطای بحرانی از یکدیگر جدا می­شوند و در سطوح بالای رقابتی، سطح مهارت اغلب برابر و یکسان است. در نتیجه، آنچه سبب تمایز ورزشکاران موفق از کمتر موفق می­شود، مهارت­های روانشناختی است (گیل، 1998؛ ترجمه خواجوند، 1383). تعهد ورزشی به عنوان یک ساختار روانشناختی، نشان­دهنده میل و خواست فرد جهت شرکت مستمر در فعالیت های ورزشی است و به حالت روانشناختی که نشان دهنده میل به مشارکت مستمر در فعالیت های ورزشی است گفته می‌شود(حقیقی،1393). تعهد ورزشی منعکس کننده نیروهای انگیزشی فرد برای ادامه مشارکت و نشان دهنده اهمیت زیرساخت­های روانی مبتنی بر پافشاری بر ادامه یک رفتار یا فعالیت معین است که می­تواند مربوط به یک برنامه ورزشی، یک رشته ورزشی و یا تعهد به شرکت مستمر در انواع فعالیت های ورزشی باشد (جانسون[4]، 2001). لین[5] (2005) در زمینه تعهد ورزشی آن را جزئی از خلق ورزشکار و مجموعه ای از احساسات پایدار دانسته که از نظر شدت و مدت متغیر است و معمولاً آن را طولانی­تر از هیجان در نظر می­گیرند و عاملی می­دانند که در ارزیابی، تفسیر یک موقعیت روانشناختی و  چگونگی عملکرد در گذشته، حال و آینده مداخله می­کند. محتوای خلق و خو به گونه­ای است که بر شناخت و رفتار افراد و موفقیت و شکست آنها در موقعیت های بیرونی تأثیرگذار است. بنابراین، تعهد نگرش و حالت روانی است که به‌منظور توصیف تمایل افراد به رفتارهای مشخص استفاده می‌شود. درواقع، این مفهوم نشان‌دهنده‌ میزان پشتکار و پایداری[6] افراد برای ادامه مشارکت در یک رفتار خاص است. از دیدگاهی دیگر، تعهد نوعی احساس وابستگی و تعلق‌خاطر به رفتاری خاص است. با توجه به آنچه در مورد مفهوم تعهد گفته شد، استفاده از این واژه برای مطالعه و پژوهش در زمینه‌ تداوم مشارکت در ورزش مفید به نظر می‌رسد (میرحسینی و همکاران، 1391). در این راستا پژوهش هاش اسکانلان[7] و همکاران (1993) با بهره‌گیری از مبانی نظری تعهد در رفتار سازمانی و اجتماعی (گیل، 1998) و کاربرد مفهوم تعهد در زمینه‌های ورزشی، به ارائه مدل تعهد ورزشی[8] منجر شد(کاسپر و بابکز[9]،2008). در این مدل، پنج عامل به عنوان مؤلفه‌های اصلی تعیین‌کننده تعهد ورزشی منظور شده که با اقتباس از نظریه‌های تئوری تبادل اجتماعی[10]، مدل روابط بین فردی کلی[11](1983) و مدل سرمایه‌گذاری روزبولت[12] (1980) به دست آمده است. این مؤلفه‌ها عبارت‌اند از: لذت ورزشی[13]، سرمایه‌گذاری شخصی[14]، فشارهای اجتماعی[15]، مشغولیات جایگزین[16] و فرصت‌های مشارکت[17] (اسکانلان و همکاران،2003).

از سوی دیگر، امروزه به‌طور سنتی تلاش‌ ها برای مقابله با بی‌تحرکی نوجوانان، اغلب متمرکز بر تدارک اطلاعات، آموزش و برنامه‌های مشاوره و بدون درک عمیقی از نقش متغیرهای فردی، اجتماعی و محیطی مؤثر بر فعالیت جسمانی نوجوانان بوده است. ازاین‌رو، فهم سهم هر یک از عوامل مؤثر بر فعالیت جسمانی در قلمرو متغیرهای روان‌شناختی چون عوامل محیطی در سال‌های اخیر مورد تأکید محققان قرارگرفته است (کیم و کاردینال[18]،2010). تأثیر عوامل محیطی بر پدیده‌های اجتماعی انکارناپذیر است، زیرا محیط همانند بستر و زمینه‌ای است که پدیدۀ اجتماعی در آن اتفاق می‌افتد و از عوامل محیطی تأثیر می‌پذیرد و بر آن تأثیر می‌گذارد (صفاری،1391) بر اساس، مدل های بوم شناختی- اجتماعی[19]، عوامل محیطی- مانند وجود فضاهای ورزشی و امکان دسترسی به آن- دارای اهمیتی خاص در رفتارهای مرتبط با سلامت می‌باشند. مدل­های بوم شناختی کنش‌های مربوط به سلامت و فعالیت های جسمانی را حاصل تعامل بین فرد و محیط می‌دانند. بر این اساس، محیط فیزیکی فراهم‌کننده فرصت‌های بالقوه و یا ایجادکننده موانع برای سبک زندگی فعال است (ریمرز[20] و همکاران، 2012).

در ایران اغلب پژوهش‌ها در مورد عوامل بازدارنده فعالیت جسمانی و بررسی دلایل مشارکت (سعیدی، 1390) و عدم مشارکت (نادریان جهرمی و هاشمی، 1388) است و کمتر عوامل موثر بر تعهد در فعالیت های ورزشی، نقش عوامل اجتماعی، محیطی و فردی (تیموری و همکاران، 2010) مورد بررسی قرار گرفته شده است. یوسفی و همکاران (1393) طی تحقیقی با عنوان «عوامل محیطی و روانشناختی- اجتماعی همبسته با فعالیت جسمانی در اوقات فراغت دانش‌آموزان» به این نتیجه رسید که همه متغیرهای محیطی و روانی-اجتماعی، به طور معنی‌داری باهم همبستگی متقابل و با فعالیت جسمانی رابطه معناداری دارند. کلیه شاخص‌های برازش مدل در دامنه قابل قبولی بوده و به ترتیب عوامل حمایت اجتماعی (دوستان)، خودکارآمدی فعالیت جسمانی و دسترسی به محیط ورزشی، دارای ضریب تأثیر معنادار و پیش‌بینی کننده فعالیت جسمانی در اوقات فراغت بودند. کاسپر و بابکز[21] (2008) طی تحقیقی با عنوان «پیش‌بینی کنندگان دموگرافیک تعهد ورزشی شرکت‌کنندگان تفریحی تنیس» نشان دادند که متغیرهای شخصی، اجتماعی و اقتصادی به طور مستقیم بر تعهد ورزشی تأثیر می‌گذارند و تعهد در بین شرکت‌کنندگان در ورزش متفاوت است، اما در تمام بخش‌ها، لذت و فرصت‌های مشارکت بیش‌ترین اهمیت را داشتند. همچنین افزایش زمان صرف شده در ورزش و سرمایه‌های پولی تعهد ورزشی را افزایش می‌دهد. کیم و کاردینال[22](2010) نیز در تحقیق خود نشان دادند سهم هر یک از عوامل موثر بر فعالیت جسمانی در قلمرو متغیرهای روان‌شناختی اجتماعی و محیطی (عوامل محرک تغییر) در سال‌های اخیر مورد تاکید محققان قرار گرفته است. با توجه به اینکه تعهد نیز مانند شروع فعالیت بدنی اهمیت بسزایی دارد و افراد برای دستیابی به مزایای کامل تندرستی باید به صورت منظم و مستمر تمرینات ورزشی را ادامه دهند و چون عوامل محیطی از عوامل مهم در افزایش تعهد ورزشی به خصوص در جوانان- که هسته اصلی جامعه وآینده سازان هستند-      می­باشد،  لذا در این مطالعه به دنبال پیش بینی تعهد ورزشی بر اساس عوامل محیطی می­باشیم.

روش شناسی پژوهش

از آنجا که هدف این تحقیق پیش­بینی تعهد ورزشی از طریق عوامل محیطی است، پژوهش حاضر از حیث راهبرد از نوع توصیفی، به لحاظ مسیر اجرا از نوع همبستگی، به لحاظ زمان مقطعی، از حیث نحوه گردآوری داده­ها میدانی و از نظر هدف کاربردی و از نظر نتایج آینده­نگر می­باشد. جامعه آماری تحقیق را کلیه دانشجویان تربیت­بدنی ورزشکار دانشکده تربیت بدنی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز، شمال وعلوم تحقیقات تشکیل می­دادند که تعداد آنها حدود 680 نفر می­باشد. بر اساس حجم جامعه آماری مطابق با جدول مورگان، تعداد 382 نفر به عنوان نمونه آماری انتخاب شدند. به علت عدم همکاری برخی افراد (12نفر) تعداد 370 نفر از دانشجویان به صورت تصادفی طبقه­ای به عنوان نمونه انتخاب شدند؛ به طوری که ابتدا واحدهای جامعه‌ مورد مطالعه در طبقه‌هایی که از نظر صفت متغیر همگن‌تر بودند، گروه بندی شدند تا تغییرات آن‌ها در درون گروه‌ها کمتر شود. پس از آن از هر یک از طبقه‌ها تعدادی نمونه انتخاب شد. برای سنجش تعهد ورزشی از پرسشنامه تعهد ورزشی اسکانلان و همکاران (1993) استفاده گردید. این پرسشنامه مشتمل بر 26 سؤال 5 گویه ای می‌باشد. ضریب همسانی درونی آن بین 95/0 گزارش شده است. در بررسی اعتبار سازه‌ای پنج خرده مقیاس آن شامل لذت، تنوع‌طلبی، سرمایه‌گذاری شخصی، الزام اجتماعی و فرصت مشارکت تأیید و ضریب آلفای خرده مقیاس‌های آن بین 93/00 و برای کل مقیاس 90/0 گزارش گردیده است. همچنین برای سنجش عوامل محیطی از پرسشنامه 12 سوالی عوامل اجتماعی محیطی رمیرز و همکاران (2012) که برای تعیین نقش عوامل محیطی در فعالیت جسمانی استفاده گردیده، بهره گیری شده است. سوالات این پرسشنامه در طیف 4 گزینه‌ای از یک (به هیچ‌وجه) تا چهار (زیاد) قرار دارد که در این تحقیق سوالات 9-12 پرسشنامه ذکر شده مربوط به عوامل محیطی می­باشد. برای اعتبار محتوایی و صوری از تأیید استادان راهنما، مشاور و صاحب نظران حوزه مدیریت ورزشی استفاده شده است. همچنین، جهت پایایی پرسشنامه از ضریب آلفای کرونباخ استفاده گردید که برای پرسشنامه تعهد ورزشی 82/0 و عوامل محیطی 81/0 می­باشد. اطلاعات حاصل از داده­های مربوط به پرسشنامه­ها با استفاده از آمار توصیفی (فراوانی­ها و درصد فراوانی­ها، میانگین و انحراف معیار) و در بخش آمار استنباطی، از آزمون کلموگراف– اسمیرنوف برای آزمون طبیعی بودن توزیع داده­های تحقیق و برای بررسی ارتباط بین متغیرها با توجه به داده­های غیر نرمال از ضریب همبستگی اسپیرمن استفاده شد. همچنین کلیه تحلیل­های آماری با استفاده از نرم­افزارهای اس­پی­اس­اس نسخه 22 انجام گرفت (05/0≥p).

یافته های پژوهش

جدول 1: توزیع نمونه آماری پژوهش بر حسب وضعیت تأهل

متغیر

مجرد

متأهل

زن

مرد

زیر 20 سال

21 تا 30 سال

فراوانی

350

20

186

184

261

109

درصد

6/94

4/5

3/50

7/49

5/70

5/29

 

مقادیر جدول بالا بیانگر این است 6/94 درصد از نمونه آماری پژوهش را مجردها و 4/5 درصد را متأهل­ها تشکیل داده­اند. همچنین، 3/50 درصد از نمونه آماری پژوهش را زن­ها و 7/49 درصد را مردها تشکیل   داده­اند. یافته های توصیفی بیانگر این است که 5/70 درصد از نمونه آماری پژوهش کمتر از 20 و 5/29 درصد 21 تا 30 سال سن دارند. بنابراین، افراد دارای سن کمتر از 20 سال درصد بیشتر و افراد دارای سن 21 تا 30 سال درصد کمتری از نمونه آماری پژوهش را تشکیل داده­اند(جدول 1).

جدول 2: توصیف متغیر تعهد ورزشی و ابعاد آن؛ عوامل محیطی با استفاده از شاخص­ها

متغیر

شاخص

میانگین

انحراف معیار

کجی

کشیدگی

کل تعهد ورزشی

110/3

532/0

259/0-

246/0-

تعهد ورزشی

415/3

673/0

292/0-

149/0-

لذت ورزشی

420/2

904/0

482/0

244/0-

مشغولیات جایگزین

943/2

866/0

239/0-

061/0-

سرمایه­گذاری­شخصی

316/3

658/0

137/0-

008/0

محدودیت­های اجتماعی

088/3

789/0

180/0-

042/0-

فرصت­های مشارکت

369/3

559/0

156/0

096/0

عوامل محیطی

347/3

736/0

115/0-

086/0-

بر حسب مقادیر یافته­های توصیفی بالا:

 1) میانگین متغیر تعهد ورزشی و ابعاد آن در نمونه آماری پژوهش بالاتر از میانگین فرضی (3)[23] است؛ به عبارت دیگر، نمونه آماری تعهد ورزشی و ابعاد آن را بالاتر از حد متوسط ارزیابی کرده­اند.

 2) مقدار شاخص انحراف معیار مربوط به متغیر تعهد ورزشی و ابعاد آن بیانگر پراکندگی در حد متوسط داده­های این متغیر از شاخص میانگین است.

 3) مقدار منفی شاخص کجی متغیر تعهد ورزشی و ابعاد آن بیانگر تمایل داده­های این متغیرها به سمت مقادیر بالاتر از میانگین و مقدار مثبت این شاخص در ارتباط با بعد فرصت­های مشارکت گویای تمایل داده­های این متغیر به سمت مقادیر پایین­تر از میانگین است. مقدار منفی شاخص کشیدگی متغیر تعهد ورزشی و دیگر ابعاد به جز سرمایه­گذاری شخصی بیانگر توزیع نسبتاً مسطح داده­های این ابعاد و مقدار مثبت این شاخص در ارتباط با سایر ابعاد نشان دهنده توزیع نسبتاً برآمده داده­ها این بعد در نمونه آماری پژوهش است. بر حسب مقادیر یافته­های به دست آمده،  میانگین متغیر عوامل محیطی در نمونه آماری پژوهش بالاتر از میانگین فرضی و بالاتر از حد متوسط ارزیابی شده است. همچنین، مقدار شاخص انحراف معیار مربوط به متغیر نیروهای محرک تغییر و ابعاد آن بیانگر پراکندگی در حد متوسط داده­های این متغیر از شاخص میانگین است.

در این قسمت از تحلیل آماری داده­های پژوهش ابتدا از حیث وضعیت نرمال بودن بررسی می­شود .

جدول 3:  وضعیت نرمال بودن داده­ها

متغیر

تعداد

Z کولموگروف –  اسمیرنف

Sig

 
 

تعهد ورزشی

370

108/0

001/0

 

لذت ورزشی

370

111/0

001/0

 

مشغولیات جایگزین

370

132/0

001/0

 

سرمایه گذاری شخصی

370

116/0

001/0

 

فشار اجتماعی

370

074/0

001/0

 

فرصت مشارکت

370

114/0

001/0

 

کل تعهد ورزشی

370

056/0

007/0

 

محیطی

370

130/0

001/0

 

نتایج آزمون کولموگروف اسمیرنف نشان می­دهد که سطح معناداری به دست آمده برای متغیرهای تحقیق کمتر از 05/0 است؛ بدین معنی که با 95/0 اطمینان می­توان گفت توزیع متغییرها غیرنرمال بود(جدول 3).

جدول 4: ماتریس همبستگی اسپیرمن عوامل محیطی و تعهد ورزشی جوانان

متغیر

کل تعهد ورزشی

تعهد ورزشی

لذت ورزشی

جایگزین­های­ مشارکت

سرمایه گذاری شخصی

محدودیت­های ­اجتماعی

فرصت های مشارکت

عوامل محیطی

48/0**

39/0**

17/0**

27/0**

35/0**

39/0**

62/0**

**  معناداریدر سطح 01/0

* معناداری در سطح 05/0

برای اندازه گیری رابطه بین عوامل محیطی و مولفه­های آن از آزمون اسپیرمن استفاده شده است. با توجه به نتایج آزمون اسپیرمن و با 95 درصد  اطمینان، بین عوامل محیطی تغییر و تعهد ورزشی جوانان ارتباط معناداری وجود دارد. نتایج نشان می­دهد ارتباط نسبتا خوبی بین عوامل محیطی و تعهد ورزشی جوانان وجود دارد که این ارتباط مثبت و مستقیم (48/0r=) است. بنابراین نتیجه، می­توان گفت هرچه عوامل محیطی بیشتر گردد احتمالاً تعهد ورزشی جوانان نیز افزایش پیدا کند؛ به این معنی که اگر عوامل محیطی(عوامل محرک تغییر)  بهبود پیدا کند متغیر تعهد ورزشی نیز افزایش پیدا می­کند یا برعکس اگر عوامل محیطی شرایط خوب و مناسبی نداشته باشد تعهد ورزشی نیز کاهش می­یابند. همچنین مشخص شد که رابطه ابعاد تعهد ورزشی، لذت ورزشی، جایگزین­های مشارکت، سرمایه­گذاری شخصی، محدودیت­های اجتماعی و فرصت­های مشارکت با عوامل محیطی مثبت و معنادار است (05/0 ≥ p). بر اساس نتایج بین لذت ورزشی، جایگزین­های مشارکت، سرمایه گذاری شخصی، محدودیت­های اجتماعی و فرصت­های مشارکت با عوامل محیطی رابطه مستقیم و معنی­داری وجود دارد.

جدول 5: خلاصه مدل رگرسیون تأثیر عوامل محیطی بر تعهد ورزشی

مدل رگرسیون

ضریب همبستگی

ضریب تعیین

ضریب تعیین تعدیل شده

خطای استاندارد برآورد

دوربین واتسون

F

سطح معناداری

خطی ساده

50/0

250/0

246/0

304/0

924/1

35/103

001/0

جهت پیش­بینی تعهد ورزشی بر اساس عوامل محیطی با مد نظر قرار دادن سطح سنجش و وضعیت نرمالیتی (داده­ها از طریق لگاریتم طبیعی به وضعیت نرمال تبدیل شد) از رگرسیون خطی  استفاده گردید. نتایج ضریب همبستگی در جدول 5 نشان می­دهد که در حالت کلی بین عوامل محیطی و تعهد ورزشی ارتباط معناداری وجود دارد (001/0=Sig، 50/0=R). همچنین ضریب تعیین (R2) نشان می­دهد که 25 درصد از واریانس کل تغییرات تعهد ورزشی به عوامل محیطی و 75 درصد به عوامل خارج از مدل مذکور مربوط می­شود. همچنین با توجه به معناداری مقدار F (001/0=Sig، 35/103=F) می­توان نتیجه گرفت که مدل رگرسیونی تحقیق مرکب از متغیر مستقل (عوامل محیطی) و متغیر وابسته (تعهد ورزشی) مدل خوبی بوده و عوامل محیطی قادر است تغییرات تعهد ورزشی را تبیین کند.

جدول6: نتایج رگرسیون

مدل

متغیرهای پیش­بین

ضرایب غیر استاندارد

ضرایب استاندارد

آمار t

Sig

1

B

خطای استاندارد

Beta

مقدار ثابت

محیطی

38/1

20/0

12/0

03/0

-

28/0

37/11

68/5

001/0

001/0

نتایج رگرسیون نشان می­دهد که عوامل محیطی تأثیر معناداری بر تعهد ورزشی دارد (001/0=Sig، 37/11=T). شیب خط رگرسیونی (ضرایب تأثیر استاندارد نشده=B) نیز نشان می­دهد که عوامل محیطی اثر مستقیم و مثبتی بر میزان تعهد ورزشی خواهد داشت (20/0=B). لذا فرض این که عوامل محیطی توان پیش­بینی تعهد ورزشی را دارند، تأیید می­گردد.

(محیطی) 28/0 + 38/1= تعهد ورزشی

بحث و نتیجه گیری

شرکت افراد مختلف در فعالیت­های جسمانی و ورزشی به عنوان یک رفتار، همواره مورد توجه متخصصان علوم ورزشی بوده است. یکی از مفاهیم مهمی که امروزه به منظور درک و شناخت عوامل تعیین کنندة رفتار مشارکت ورزشی به کار می­رود، تعهد است. تعهد، نگرش و حالتی روانی است که به منظور توصیف تمایل افراد به رفتارهای مشخص استفاده می شود. در واقع، این مفهوم نشان دهندة میزان پشتکار و پایداری افراد برای ادامة مشارکت در یک رفتار است. از دیدگاهی دیگر، تعهد نوعی احساس وابستگی و تعلق خاطر به رفتار خاص است. باتوجه به آنچه در مورد مفهوم تعهد ذکر شد، شناخت پیشایندهای این متغیر که در تبیین و پیش­بینی آن نقش مؤثری دارند، ضروری به نظر می­رسد. از این­رو در پژوهش حاضر پیش بینی تعهد ورزشی بر اساس عوامل محیطی مورد بررسی قرار گرفت.

نتایج نشان داد که بین عوامل محیطی و تعهد ورزشی رابطه معنی داری وجود دارد. همچنین بین عوامل محیطی با کلیه مولفه های تعهد ورزشی نیز رابطه مستقیمی وجود دارد. نتایج همسو با یافته یوسفی و همکاران (1393) و کیم و کاردینال (2010) می باشد. کیم و کاردینال (2010) نیز در تحقیق خود نشان داد سهم هر یک از عوامل موثر بر فعالیت جسمانی در قلمرو متغیرهای روان‌شناختی اجتماعی و محیطی (عوامل محرک تغییر) در سال‌های اخیر مورد تاکید محققان قرار گرفته است و یوسفی و همکاران (1393) به رابطه معنی­دار بین عوامل محیطی و فعالیت جسمانی اشاره داشتند. همچنین این نتیجه تا حدودی با نتیجه گارسیا و همکاران[24] (2010) که رابطه انگیزش بیرونی و درونی را با تعهد و لذت ورزشی بررسی کردند و به این نتیجه رسیدند که متغیرهای یاد شده در تبیین تعهد ورزشی نقش دارند، همخوان است. به طور کلی، عوامل محیطی عواملی است که از محیط‌های داخلی و خارجی نشات گرفته اند و فرد را ملزم می‌کنند تا خود را با محیط تطبیق دهد. امروزه می­توان گفت که آنچه افراد را قبل و بعد از تغییر در یک صحنه نگاه می­دارد، میزان تعهد آنها به آن است، زیرا سطوح پایین تعهد، احتمال ترک در هر جایی را بالا می­برد. یکی از آماج تعهد، می­تواند نیروهای محرک تغییر و یا همان عوامل محیطی باشد، چرا که تغییر پایدار بیش از هر چیزی متکی بر پذیرش آن از سوی افراد  است و چنانچه این پذیرش نباشد، تغییر عقیم می­ماند. هولت و همکاران[25] (2007) معتقد بودند آمادگی برای تغییر باید بر روی سطح فردی متمرکز شود- به دلیل این که فعالیت های تغییر توسط افراد شروع می شوند و به مرحله اجرا در می­آیند. لذا لازم است که با ایجاد شرایط و ساخت فضاهای ورزشی و توسعه عوامل و فاکتورهای محیطی در توسعه تعهد ورزشی دانشجویان قدم مهمی برداشت.  بنابراین باید محیط و شرایطی فراهم گردد که بتواند موجب لذت بخش شدن فعالیت ورزشی و ارضای نیازها و خواسته­های فرد در این محیط بشود- به نوعی که به کاهش مشغولیات ذهنی وکاهش فشار بر روی فرد بینجامد. این عوامل چه به لحاظ ساخت سالن یا وضعیت ایمنی و بهداشتی و یا زیبایی سالن­ها و اماکن ورزشی و یا تامین نیازهای اجتماعی فرد در محیط­های ورزشی باید طوری باشد که  دانشجویان بتوانند با مشارکت در فعالیت ورزشی، به نیازها و خواسته­های درونی خود پاسخ مثبت دهند و در نهایت موجب تعهد آنها به انجام فعالیت­های ورزشی بیشتر گردد. لازم است که مدیران و روسای دانشگاه ها شرایط لازم برای تحقق نیازهای درونی دانشجویان را فراهم نمایند، جوی لذت­بخش و دوستانه را در محیط­های ورزشی ایجاد کنند و با ارائه­ محیطی مناسب در راستای پاسخگویی به انگیزه­های بیرونی افراد، تعهد آنها به فعالیت­های ورزشی را افزایش دهند.

نتایج رگرسیون نشان داد که عوامل محیطی قابلیت پیش بینی کننده تعهد ورزشی را دارا می­باشند. همچنین بر اساس نتایج، 25 درصد از واریانس کل تغییرات تعهد ورزشی به عوامل محیطی و 75 درصد به عوامل خارج از مدل مذکور مربوط می­شود. مدل رگرسیونی تحقیق مرکب از متغیر مستقل (عوامل محیطی) و متغیر وابسته (تعهد ورزشی) مدل خوبی بوده و عوامل محیطی قادر است تغییرات تعهد ورزشی را تبیین کند و این نتایج همسو با یافته­های (ریمرز و همکاران، 2012) و یوسفی و همکاران (1393) می­باشد. یوسفی و همکاران (1393) به این نتیجه رسیدند که همه متغیرهای محیطی و روانی- اجتماعی، به طور معنی‌داری باهم همبستگی متقابل و با فعالیت جسمانی رابطه معناداری دارند و از قابلیت پیش­بینی کنندگی فعالیت جسمانی برخوردارند. تحقیقات انجام شده در زمینه نقش محیط در فعالیت های جسمانی نیز موید رابطه مثبت و معنی­دار محیط مناسب مانند فضاهای ورزشی و اماکن دسترسی با انجام فعالیت های جسمانی در نوجوانان است (پارک و کیم[26]،2008). بنابراین شرایط مناسب مانند وجود زمین­ها و سالن­های ورزشی برای دانشجویان، دسترسی آسان به اماکن و سالن­های ورزشی، ایجاد فضاهای ورزشی مناسب برای راه پیمایی و ورزش هایی چون دوچرخه سواری و تنیس و ... و وجود امنیت در استفاده از تسهیلات ورزشی می­تواند سبب افزایش گرایش دانشجویان به ورزش و به تبع آن تعهد ورزشی شود. در نتیجه ارائه یک طرح و قالب کلی به جهت مرتفع ساختن مشکلات و معضلات موجود در زمینه ورزش دانشجویان  می­تواند گام موثری در جهت از بین بردن موانع و توسعه  مشارکت ورزش دانشجویان به شمار آید. همچنین می­توان با تعیین اهداف و چشم انداز مناسب در برگزاری مسابقات دانشجویی و عوامل­ محیطی موجود در این راستا و نیز برنامه­ریزی صحیح و فراهم نمودن سالن­های منطبق با علاقه دانشجویان در تعهد ورزشی دانشجویان تاثیر مثبتی برجای گذاشت.

پیشنهاد می­گردد که برای تعمیم بهتر نتایج، قلمروهای مکانی و زمانی مختلف در تحقیقات آتی مورد بررسی قرار گیرند.

همچنین، عوامل محیطی برای افزایش تعهد ورزشی تقویت شود، چرا که نتایج نشان داد با افزایش این نیروها تعهد ورزشی افزایش پیدا می­کند. برای تحقق چنین هدفی لازم است انگیزش بیرونی افراد از جمله تقدیر و تشکر در جمع دیگران، دادن هدایایی برای تلاش انجام شده و ... صورت پذیرد.

پیشنهادها

  • تاسیس اماکن و تأسیسات ورزشی مجزا به دانشجویان این اجازه را می دهد که آزادانه و بدون هیچگونه محدودیتی ضمن رعایت ارزش های دینی در محیطی سالم و ایمن فعالیت های بدنی مورد علاقه خود را دنبال نمایند؛
  • افزایش تعداد فضاهای ورزشی مختص دانشجویان با توجه به جمعیت دانشجویان؛
  • حضور مربیان، سرپرستان و مدیران مسئول از علل مهم افزایش مشارکت دانشجویان در فعالیت های تفریحی ورزشی می­باشد و خود سبب تعهد ورزشی می گردد؛
  • حمایت مدیران دانشگاه از برنامه­های ورزشی دانشجویان موجب ارتقای سلامت جسمانی و روانی آنان و بهبود کارآیی و اثربخشی و تعهد ورزشی آنان می شود.

 

  • منابع

    • حقیقی، صفورا. (1393). «ارتباط کمال‌گرایی و تعهد ورزشی دانشجویان شهر همدان». پایان نامه کارشناسی ارشد تربیت بدنی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد کردستان.
    • سعیدی، علی اصغر. (1390). «بررسی عوامل تأثیرگذار بر میزان گرایش شهروندان به مشارکت در اساتید وکارکنان دانشگاه آزاد اسلامی» . نشریه علوم تربیتی. سال دوم. شماره 8. ص 149-167. 
    • صفاری، مرجان. (1391). «طراحیمدلورزشهمگانیایران».  رسالۀ دکتری، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس. ص 134 و135.
    • گیل، دایان. (1998). پویایی­های روانشناختی در ورزش. نورعلی خواجوند (1383). تهران: انتشارات کوثر
    • میرحسینی، محمدعلی؛ مظفری، امیراحمد و هادوی، فریده. (1391). «روایی و پایایی مدل تعهد ورزشی در میان دانشجویان ورزشکار». نشریة مدیریت ورزشی. شمارة 15. صص105- 121.
    • نادریان جهرمی، مسعود و هاشمی، هاجر. (1388). «عوامل بازدارندة مشارکت ورزشی زنان کارمند شهر اصفهان». نشریة پژوهش در علوم ورزشی. شمارة 23 (جزء اول). صص 53.
    • یوسفی، بهرام؛ صابونچی، رضا ؛سنگ سفیدی، بیتا و عسگری، مریم. (1393). «عوامل محیطی و روانشناختی- اجتماعی همبسته با فعالیت جسمانی در اوقات فراغت دانش آموزان دختر مقطع متوسطه شهر کرمانشاه» . پژوهش های معاصر در مدیریت ورزشی. 4(8). صص 93-101.
      • Casper, J. M., Babkes, S. M. (2008). "Demographic predictors of recreational tennis participants’ sport commitment". Journal of Park and Recreation Administration. No 3. Pp 93-115.
      • Garcia-Mas, A, Palou, P, Gili, M, Ponseti, X. (2010). “Commitment, Enjoyment and Motivation in Young SoccerCompetitive Players”. The Spanish Journal of Psychology. Vol 13. No 2. Pp 609-616.
      • Holt, D. T., Armenakis, A. A., Feild, H. S., & Harris, S. G. (2007). “Readiness for organizational change the systematic development of a scale”. The Journal of applied behavioral science. Vol 43. No 2. Pp 232-255.
      • Johnson, M.P. (2001). “Social and cognitive features of the dissolution ofcommitment to 14 / Scanlan, Carpenter, Schmidt, Simons, and Keeler relationships". In S. Duck (Ed.), Personal relationships: Vol 4. Dissolving personal relationships (Pp. 51-73). London: Academic Press.
      • Kelley, H.H. (1983). “Love and commitment”. In H.H. Kelley, E. Berscheid, A.Christensen, J.H. Harvey, T.L. Huston, G. Levinger, E. McClintock, L.A. Peplau, &D.R. Petersen (Eds.). Close relationships (pp. 265-314). New York: W.H. Freeman and Company
      • Kim, Y-H., & Cardinal, B. J. (2010). “Psychosocial correlates of Korean Adolescents’ physical activity behavior”. J Exerc Science Fit. Pp 97-104.                                           
      • Kline, P. (2005). An easy guide to factor analysis. London: routledge
      • Park, H, RN, Kim, N., (2008). “Predicting Factors of Physical Activity in Adolescents: A Systematic Review”. Asian Nursing Research. Vol 2. No 2. Pp 113-128.
      • Reimers, A, K. Jekauc, D. Mess, F. Mewes, N. Woll, A. (2012). “Validity and reliability of a self-report instrument to assess social support and physical environmental correlates of physical activity in adolescents”. BMC Public Health. 12:705. Pp 1-10.
      • Scanlan, T., Carpenter, P., Schmidt, G., Simons, J., & Keeler, B. (1993). “An introduction to the sport commitment model". Journal of Sport and Exercise Psychology. Vol 15. Pp 1-15.
      • Scanlan, T., Russel, D. G., Wilson, N. C., and Scanlan, L. A. (2003). “Project on elite athltete commitment (PEAK)”. Journal of sport and exercise psychology. 25 Pp 360-376.
      • Taymoori, P. Rhodes, R. E. Berry, T. R. (2010). “Application of a social cognitive model in explaining physical activity in Iranian female adolescents”. Health Education Research. Vol 25. No 2. Pp 257-267.