بررسی وضعیت توسعه فوتبال پایه کشور براساس برنامه فوتبال گرسروتز

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 مدیریت ورزشی، دانشکده تربیت بدنی و علوم وزشی، دانشگاه تهران

2 استادیار دانشگاه تهران

3 دانشیار دانشگاه تهران

چکیده

هدف از پژوهش حاضر، بررسی وضعیت توسعه فوتبال پایه کشور براساس برنامه فوتبال گرسروتز می‌باشد. روش این پژوهش توصیفی-‌پیمایشی است، و از نوع مطالعات کاربردی می‌باشد که به شکل میدانی انجام گرفته است. جامعه‌آماری پژوهش را مدیران و مسئولان فدراسیون و مرکز ملی فوتبال ایران، مدیران مدارس فوتبال برتر و مربیان برتر فوتبال پایه کشور به تعداد 170 نفر (براساس آمار مرکز ملی فوتبال ایران) تشکیل دادند. با استفاده از جدول مورگان تعداد 118نفر به عنوان نمونه‌آماری انتخاب شدند. برای جمع‌آوری اطلاعات پژوهش از پرسشنامه محقق‌ساخته و چک‌لیست استاندارد گرسروتز استفاده گردید، که روایی پرسشنامه به تأیید متخصصان خبره رسید و پایایی آن نیز براساس ضریب آلفای کرونباخ 91/0 تعیین گردید. به منظور تجزیه و تحلیل داده‌های پژوهش، از روش‌های آمار‌ توصیفی و آزمون‌های آمار استنباطی کلموگروف-اسمیرنوف، t تک نمونه‌ای و فریدمن به وسیله نرم‌افزار اس‌پی‌اس-اس-22 استفاده شد. نتایج پژوهش نشان می‌دهد، در تمامی مؤلفه‌ها که شامل ساختار گرسروتز در فدراسیون فوتبال، دانش مربیان، آموزش و تجربه یادگیری مربیان و مدیران، امکانات و زیرساخت‌های مدارس فوتبال، سازماندهی رویدادها، مالی و بازاریابی و دستیابی به اهداف است، فوتبال پایه کشور براساس برنامه فوتبال گرسروتز از وضعیت مطلوب برخوردار نمی‌باشد. همچنین اولویت‌بندی مولفه‌های پژوهش نشان داد که بالاترین رتبه مربوط به مولفه دانش مربیان و پایین ترین رتبه نیز مربوط به مولفه مالی و بازاریابی بود. لذا آماده‌سازی منشور گرسروتز، راه‌اندازی فرصت‌های آموزش الکترونیک، تصویب بودجه‌ای انحصاری، سرمایه‌گذاری در طرح‌های توسعه اماکن و تجهیزات گرسروتز، استفاده از کمک‌های حامیان مالی و ترویج فلسفه و فعالیت‌های فوتبال گرسروتز، از مهمترین اقدامات کاربردی می‌باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Studying the state of Iranian youth football development based on Grassroots football program

نویسندگان [English]

  • Reza Khojasteh Eghbal 1
  • Majid Jalali Farahani 2
  • Ebrahim Alidoust 3
1 Sport management, Faculty of Physical Education and Sport Sciences, University of Tehran
2 University of Tehran
3 Tehran University
چکیده [English]

The purpose of this study was to investigate the state of Iranian youth football development based on the Grassroots football program. The method of this research is descriptive-survey and it is a type of applied study that has been accomplished in field. The statistic population of study included officials of the Football Federation and National Football Center, top football schools managers and top youth football coaches of Iran (170 persons). According to the Morgan sampling table, 118 persons were selected as the statistical sample. In order to collect data, a researcher-made questionnaire and a standard check-list were used. The validity of the questionnaire were confirmed by the experts and its reliability was determined 0.91 based on Cronbach's alpha coefficient. In order to analyze data, descriptive statistic methods, Kolmogorov-Smirnov Test, One-sample t-test and Friedman distribution were used by SPSS-22. The results indicate that in all components, Iranian youth football does not have a desirable status. Also, the prioritization of the components showed that the highest rank was related to the knowledge of coaches and the lowest rank was related to the financial and marketing. Therefore, the most important practical actions are preparation of the Grassroots' Charter, launching of e-learning opportunities, approval of the monopoly budget, investments in the Grassroots' facilities and equipment development plans, using of sponsors' assistance and the promotion of philosophy and activities of Grassroots football.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Football
  • Youth football
  • Football development
  • Grassroots program

بررسی وضعیت توسعه فوتبال پایه کشور براساس برنامه فوتبال گرسروتز[1]

رضا خجسته اقبال[2]

مجید جلالی فراهانی[3]

ابراهیم علی دوست قهفرخی[4]

10.22034/SSYS.2022.703.1475

تاریخ دریافت مقاله: 14/12/1397

                                                                                 تاریخ پذیرش مقاله:17/4/1398

 

مقدمه

در طی سال­های اخیر فوتبال همواره به عنوان یکی از مهمترین پدیده­های اجتماعی دنیا مطرح بوده و به دلیل کثرت علاقمندان به این رشته جذاب و مهیج مورد توجه اکثر کشورها قرار گرفته است. شرایط ویژه این ورزش از لحاظ فرهنگی و اقتصادی و تاثیر بر جامعه بین­الملل باعث گردیده مهمترین قشر جامعه یعنی جوانان و نوجوانان به صورت خاص به آن علاقمند باشند. به صراحت می­توان گفت، قدرت جذب جوانان در نقاط مختلف جهان از ویژگی­های خاص فوتبال می­باشد که در ذات آن نهفته است و هیچ ورزش دیگری این توانایی را ندارد. بنابراین یکی از ماموریت­ها و مسئولیت­های اصلی نهادهای حاکم بر فوتبال، دادن فرصت­هایی برای مشارکت جوانان در رویدادهای سازمان ­یافته فوتبال می­باشد. این سازمان­ها برمبنای مناطق جغرافیایی خاص خود (ملی، قاره­ای و جهانی)، رویدادهای فوتبال جوانان را برای گروه­های سنی و جنسیتی مختلف طراحی و برگزار می­نمایند. همچنین توسعه فوتبال پایه و جوانان یکی از مهمترین اهداف هر فدراسیونی در سطح جهان می­باشد. این امر علاوه بر اینکه پسران و دختران را با مهارت­های فوتبال آشنا می­سازد، ارزش­هایی مانند دوستی، احترام، بازی عادلانه، رقابت و تعهد را که درون تمرینات و مسابقات فوتبال نهفته به جوانان تحویل می­دهد (مرکانجیک [6]و همکاران، 2016).

تمرکز ویژه روی آموزش کودکان و جوانان، بدلیل تاثیری که در تضمین آینده فوتبال در جهان دارد، نزد فیفا[7] از اهمیت بالایی برخوردار است (بنزت و هاسلر[8]، 2016). با بررسی سرگذشت فوتبال در دوران گذشته، دست­اندر­کاران فوتبال نقاط گوناگون جهان با اعتقاد به اینکه رشته فوتبال در هر کشور، راهی جز گذر از مسیر علمی آن ندارد، سعی در قدم گذاردن در آن راه کردند. برای ایشان به خوبی آشکار شده که فوتبال زیبا باید از دوران نوجوانی در فوتبالیست ریشه بدواند و نحوه تربیت، تغذیه، بدنسازی و آموزش مهارت­های فردی و گروهی تحت شرایط و عوامل مطلوب علمی و تجربه­شده صورت پذیرد، هر کجا که این گونه اندیشه­ها پیگیری شد، موفقیت­های پایدار خلق گردید. مسلماً مدارس فوتبال با بهره­گیری از امکانات و مربیان تحصیل­کرده و باتجربه می­توانند نقش مهمی را در این زمینه داشته باشند (وحدانی و رضاسلطانی، 1392).

 فدراسیون جهانی فوتبال در راستای ارتقاء هدفمند فوتبال در رده­های پایه و همچنین همه­گیر نمودن آن در سرتاسر جهان اقدام به طراحی برنامه فوتبال گرسروتز نموده است. هدف بلند­ مدت این برنامه، اطمینان از توسعه پایدار پسران و دختران سنین 6 تا 12 سال می­باشد. یکی از سه ستون اصلی فیفا در اجرای بیانیه ماموریت خود "توسعه بازی" می­باشد، که این مفهوم در قلب بیانیه ماموریت برنامه فوتبال گرسروتز نیز نهفته است: "اجازه بدهید فوتبال بوسیله تعداد زیادی از مردم تا آنجا که ممکن است شناخته بشود. بهترین راه جذب بازیکنان جدید در ورزش، فراهم کردن دسترسی به فوتبال بدون توجه به سن، جنسیت، وضعیت بدنی، رنگ پوست، مذهب یا نژاد می­باشد". فوتبال گرسروتز به معنی فوتبال برای همه می­باشد و حامی تبادل و اشتراک­گذاری ارزش­های انسانی و صد البته لذت بردن از بازی شگفت­انگیز فوتبال است. برای برخی فوتبال گرسروتز تنها بر روی فعالیت­های تفریحی متمرکز است، در حالی که برای برخی دیگر تمرینی سازمان­یافته از ورزش، به همراه تمرینات و مسابقات در چهارچوب یک باشگاه یا مدرسه است. بازی کردن بهترین روش یادگیری است. مهمتر از همه، کودکان باید تفریح داشته باشند. ارتباطات، روحیه تیمی و تفریح عناصر ضروری فوتبال گرسروتز هستند. مفهوم یادگیری از طریق بازی در حالی که بوسیله یک مربی-معلم[9]  هدایت می­شود، رویکردی ویژه برای کمک به جوانان و ایجاد فرایندی متصل به آینده طراحی کرده است. برنامه گرسروتز فیفا به هرکس فرصت بازی فوتبال، بدون تبعیض و نیاز به زیرساخت خاصی ارائه می­دهد. همچنین این برنامه می­تواند تکمیل کننده فعالیت­ها و ابتکارات کنفدراسیون­ها و فدراسیون­های ملی باشد که هم اکنون برنامه­های گرسروتز مصوب دارند. برنامه گرسروتز به منظور تعامل نزدیک با فدراسیون­ها و مشارکت تمام ذینفعان در آموزش (دولت­ها، سازمان­های غیر­دولتی، انجمن­ها، مدارس و غیره) ترسیم شده است (دپارتمان توسعه فنی و آموزشی فیفا[10]، 2016).

در رابطه با اهمیت این برنامه نزد فدراسیون جهانی فوتبال می­توان به این مورد اشاره نمود که بین سال­های 2011 تا 2016، فیفا 2/17 میلیون دلار در فوتبال جوانان و فعالیت­های گرسروتز سرمایه­گذاری کرده است، که 83 درصد از آن به آموزش گرسوتز در سراسر جهان اختصاص یافت (گزارش مالی فیفا[11]، 2017). اتحادیه فوتبال انگلستان نیز در راستای مدرن شدن بخش­های حاکم بر ورزش ملی، تمام برنامه­ها شامل اهداف و شاخص­های کلیدی در تحقق تغییرات را مورد توجه قرار داده است و از سال 2014 بودجه­ای بالغ بر 40 میلیون پوند را در اختیار برنامه فوتبال گرسروتز این کشور قرار داده است (هاوی و الیسن[12]، 2016). همچنین یکی از سه رکن چشم­انداز کنفدراسیون فوتبال آسیا نیز تبدیل فوتبال به ورزش اول آسیا است که این مهم تنها با افزایش مشارکت در همه سطوح و بوسیله ترغیب موثرتر علاقمندان حاصل خواهد شد. ترغیب شرکت کنندگان، تحریک بیشتر علاقمندان به بازی فوتبال، فراهم ساختن فرصت­های بیشمار اجتماعی شدن، حمایت از سبک زندگی سالم و توسعه افراد جوان هم از منظر آموزشی و هم ورزشی اهداف اصلی و برجسته فوتبال گرسروتز آسیا هستند (راکسبورگ و سوگیاما[13]، 2017).

لارسن[14]و همکاران (2015) در تحقیقی با عنوان «ایجاد محیط حمایتی میان بازیکنان جوان» نشان دادند که مربیان باید درک کنند که برنامه گرسروتز حامی اتخاذ و اجرای استراتژی­هایی است که انگیزه ذاتی، لذت و مشارکت بلندمدت بازیکنان را برمی­انگیزد. بعلاوه مربیان شایسته تمرینات و مسابقات را به صورتی شکل می­دهند که بازیکنان تجارب مثبت ورزشی کسب کنند و احساس حمایت و انگیزه داشته باشند.

نتایج تحقیق ییونگ[15](2016) نشان داد که توسعه فوتبال گرسروتز در چین بدون مشارکت دولت بسیار مشکل می­باشد. زیرا در این کشور هنوز فرهنگ فوتبال بر مبنای مشارکت جامعه ضعیف است و رویدادهای کمی به طور رسمی در سطح گرسروتز سازماندهی می­شود. همچنین در این تحقیق بر توسعه پایه­ای از فوتبال در بین انجمن­های محلی تاکید شده است.

هاوی و الیسن (2016)، در تحقیقی با عنوان «توسعه فوتبال گرسروتز جوانان و نوجوانان در انگلستان» به این نتیجه رسیدند که توسعه اماکن گرسروتز برای ثبات و موفقیت فوتبال گرسروتز حیاتی است و مهمترین مسئله­ای است که فوتبال گرسروتز انگلستان در آینده ممکن است با آن روبه­رو باشد. به همین منظور اتحادیه فوتبال انگلستان برای برنامه­های کاربردی جدید در حال توسعه و ارتقاء اماکن جدید ورزشی مانند چمن­های مصنوعی سازگار با همه شرایط جوی و رختکن­های مدرن، از سال 2014 حدود 8/44 میلیون پوند در مجموع 235 پروژه گرسروتز سرمایه­گذاری کرده است.

نتایج تحقیق گورمن[16](2016) نشان داد که برنامه­های فوتبال گرسروتز نوجوانان و جوانان جریانی حیاتی است برای فوتبال حرفه­ای و همچنین پایه و اساس آینده را فراهم می­نماید. بازی کردن استعدادهای جوان و اشتیاق حامیان برای حمایت نقش مهمی را در توسعه تجاری سازی و حرفه ای سازی فوتبال ایفا می­کند.

سوگیاما و همکاران (2017)، در تحقیقی با عنوان توسعه فوتبال گرسروتز در ژاپن، نشان دادند که با افزایش محبوبیت فوتبال در ژاپن فوتبال گرسروتز نیز در این کشور توسعه یافته است. پس از جام جهانی 2002،  فدراسیون فوتبال ژاپن بر روی اهمیت ترویج و توسعه فوتبال تمرکز نمود و برنامه­های ترویج و توسعه فوتبال کودکان، بویژه کودکان 6 تا 10 ساله را آغاز کرد. همچنین نتایج تحقیقات به طور خلاصه نشان می­دهند که فوتبال گرسروتز ژاپن توسعه موفقی داشته است که این موفقیت حاصل برنامه­های توسعه نظام­مند بوسیله سازمان­های اداری فوتبال می­باشد. با این وجود فدراسیون فوتبال ژاپن و تمامی ذینفعان مرتبط با گرسروتز نیازمند همکاری بیشتر برای دستیابی به توسعه بیشتر فوتبال گرسروتز و در نهایت ارتقاء خانواده فوتبال به 8 میلیون نفر تا سال 2030 می­باشند.

در سال­های گذشته یکی از مشکلات اصلی و اساسی فوتبال کشور، توجه وافر به فوتبال بزرگسالان و کم توجهی به فوتبال پایه بوده است (حمیدی، 1395). در حال حاضر مدارس فوتبال کشورمان اغلب از لحاظ امکانات در مضیقه هستند یا هدفی غیر از تربیت و پرورش استعدادهای فوتبال را ترسیم کرده­اند که اگر غیر از این بود، هم اکنون با وجود فعالیت چند ساله این مدارس، تیم­های پایه قدرتمندی در رده­های باشگاهی و ملی داشتیم که در باشگاه­های بزرگ تیم­های بزرگسالان را نیز تغذیه کنند (عزیزی و همکاران، 1388). علاوه بر این، امروزه بر کمتر کسی پوشیده است که موفقیت آینده فوتبال ایران در دست جوانان و رده­های پایه قرار دارد. توجه کامل به تیم­های بزرگسالان فوتبال کشور به صورت مقطعی، ممکن است موفقیت­هایی را به همراه آورد، اما در صورت نیاز به کسب موفقیت در دراز مدت می­بایست دیدی اختصاصی به رده پایه فوتبال کشور اتخاذ نمود (عمادی و همکاران، 1395).

در کشور ایران فدراسیون فوتبال از سال 1392 اقدام به اجرای برنامه فوتبال گرسروتز نموده است و در حال حاضر حدود 1200 مدرسه فوتبال در سراسر کشور تشکیل و مجوز خویش را از این فدراسیون اخذ نموده­اند. فستیوال­های فوتبال پایه در شهرستان­ها، استان­ها و کشور به طور منظم از سال 1392 برای پسران و از سال 1394 برای دختران برگزار می­گردد. اما با این وجود نتایج تحقیقات صورت­گرفته در داخل کشور نشان می­دهد که در زمینه فوتبال پایه براساس برنامه فوتبال گرسروتز مطالعات محدودی انجام شده است. لذا بررسی وضعیت توسعه فوتبال پایه کشور براساس برنامه فوتبال گرسروتز می­تواند دیدگاه جدیدی را در این حوزه ارائه نماید و همچنین راهکارهای مناسبی را برای بهبود وضعیت توسعه فوتبال پایه کشور پیشنهاد کند. حال محقق با انجام این تحقیق به دنبال پاسخ به این سوال است که وضعیت توسعه فوتبال پایه کشور براساس برنامه فوتبال گرسروتز چگونه می­باشد؟

روش­شناسی پژوهش

روش پژوهش حاضر از نوع توصیفی- پیمایشی است که به صورت میدانی انجام شده و از نظر هدف از نوع مطالعات کاربردی می­باشد. جامعه­آماری این پژوهش را مدیران و مسئولان فدراسیون فوتبال و مرکز ملی فوتبال، مدیران مدارس برتر و مربیان برتر فوتبال پایه کشور به تعداد 170 نفر (براساس آمار مرکز ملی فوتبال ایران) تشکیل دادند. تعداد نمونه­آماری پژوهش با توجه به جدول حجم نمونه­گیری مورگان[17] 118 نفر تعیین شد و روش نمونه­گیری از نوع غیر احتمالی و در دسترس بود.

ابزار اندازه­گیری این پژوهش پرسشنامه­ای محقق­ساخته بود که براساس اهداف پژوهش، بررسی اسناد و مدارک و بهره­گیری از اساتید خبره در این زمینه تهیه شد. روایی صوری و محتوایی پرسشنامه به تایید 12 نفر از اساتید و متخصصان خبره رسید و پایایی آن نیز با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ[18] 91/0 تعیین شد. لازم به توضیح است که این پرسشنامه بر اساس طیف پنج ارزشی لیکرت ارزش­گذاری شد، به این صورت که گزینه کاملا مخالفم، کمترین ارزش (1) و کاملا موافقم بیشترین ارزش (5) را به خود اختصاص دادند. همچنین برای بررسی ساختار گرسروتز در فدراسیون فوتبال از چک لیست استاندارد گرسروتز براساس معیارهای گرسروتز فیفا و کنفدراسیون فوتبال آسیا که در سال 2017 تهیه شده است، استفاده شد.

داده­های جمع­آوری شده به دو شکل توصیفی و استنباطی و با استفاده از نرم افزار اس­پی­اس­اس-22[19] مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. جهت توصیف متغیرهای پژوهش و همچنین بررسی ساختار گرسروتز در فدراسیون فوتبال از روش آمار توصیفی، جداول توزیع فراوانی و درصد فراوانی، میانگین و انحراف معیار استفاده شد. همچنین پژوهشگر در این پژوهش از آزمون کلموگروف – اسمیرنوف[20] برای بررسی نرمال بودن توزیع داده­ها، آزمون پارامتریک t تک نمونه­ای[21] برای بررسی مولفه­های وضعیت توسعه فوتبال پایه کشور براساس برنامه فوتبال گرسروتز و از آزمون فریدمن[22] برای اولویت­بندی این مولفه­ها استفاده کرده است.

یافته­های پژوهش

در جدول 1 و 2 یافته­های حاصل از چک­لیست بررسی ساختار گرسروتز در فدراسیون فوتبال آورده شده است. این چک­لیست توسط کنفدراسیون فوتبال آسیا در قالب منشور گرسروتز آسیا برای بررسی وضعیت فوتبال پایه کشورهای عضو ارائه شده است.

جدول 1: یافته­های حاصل از چک لیست بررسی ساختار گرسروتز در فدراسیون فوتبال

بخش­ها

معیارها

وضعیت

بله

خیر

مدیریت

1

آیا فدراسیون مدیر فوتبال گرسروتز دارد؟

*

 

2

آیا مدیر گرسروتز تحت نظر مدیر فنی ملی کار می کند؟

 

*

3

آیا مدیران گرسروتز محلی و منطقه ای منصوب شده­اند؟

 

*

ساختار

4

آیا در فدراسیون ساختار پایه­ای برای فوتبال گرسروتز وجود دارد؟

*

 

5

آیا یک کمیته گرسروتز (دپارتمان گرسروتز) در فدراسیون موجود است؟

 

*

6

آیا ساختار گرسروتز محلی یا منطقه­ای موجود است؟

 

*

برنامه­ریزی

7

آیا در فدراسیون یک برنامه کتبی جامع گرسروتز وجود دارد؟

 

*

8

آیا یک طرح گرسروتز به AFC ارائه شده است؟

 

*

9

آیا برنامه کتبی حفاظت از کودک/ بازیکن وجود دارد؟

 

*

10

آیا برنامه استراتژیک بلند مدت برای توسعه گرسروتز در فدراسیون موجود است؟

 

*

رویدادهای گرسروتز

11

آیا رویدادهای منظمی برای کودکان وجود دارد؟

 

*

12

آیا شواهدی از رشد در تعداد شرکت کنندگان (کودکان) در برنامه­های گرسروتز فدراسیون وجود دارد؟

*

 

13

آیا فستیوال­های گرسروتز شامل مسابقات و کارگاه­های تمرینی است؟

 

*

14

آیا فدراسیون یک روز یا هفته گرسروتز را سازماندهی می کند؟

*

 

نتایج

15

آیا سیستمی وجود دارد که تعداد تیم­های گرسروتز را ثبت کند؟

 

*

مالی

16

آیا بودجه­ای برای برنامه گرسروتز در فدراسیون وجود دارد؟

*

 

17

آیا بودجه­ای انحصاری برای برنامه گرسروتز در فدراسیون وجود دارد؟

 

*

18

آیا سرمایه­گذاری­ها برای توسعه گرسروتز از طرف دولت، اسپانسرها و... انجام می­گیرد؟

 

*

توسعه اختصاصی و پروژه­های اجتماعی

19

آیا رهنمودهایی برای ایمنی وجود دارد؟ ( تجهیزات و تمرینات و...)

*

 

20

آیا پروژه­هایی وجود دارد که بهداشت (سلامتی) و سبک زندگی را ترویج می­کند؟

 

*

آموزش

21

آیا برنامه­ها/ دوره­های مقدماتی برای مدیران گرسروتز وجود دارد؟

*

 

22

آیا دوره­های استاندارد مدیران گرسروتز در فدراسیون وجود دارد؟

*

 

23

آیا فرصت­های آموزش مربیگری برای زنان وجود دارد؟

*

 

24

آیا فرصت­های آموزش الکترونیک بوسیله فدراسیون برای مدیران گرسروتز طراحی شده است؟

 

*

25

آیا شواهدی از رشد در تعداد دوره­های آموزشی برای مربیان و مدیران وجود دارد؟

 

*

سفیران

26

آیا سفیران گرسروتز فدراسیون منصوب شده­اند؟

 

*

27

آیا سفیران گرسروتز محلی و برای فوتبال زنان وجود دارند؟

 

*

ارتباطات

28

آیا فوتبال گرسروتز در وبسایت فدراسیون ترویج شده است؟

 

*

29

آیا یک بخش گرسروتز در وبسایت فدراسیون موجود است؟

 

*

30

آیا از رسانه­های اجتماعی برای ترویج بازی گرسروتز استفاده می­شود؟

 

*

 

فراوانی

درصد

معیارهای موجود در فدراسیون

9

30%

معیارهای ناموجود در فدراسیون

21

70%

جمع کل

30

100%

 

جدول 2: خلاصه یافته­های مربوط به ساختار گرسروتز در فدراسیون فوتبال

 

 

 

 

 

یافته­های حاصل از جداول 1 و 2 نشان دادند که از 30 معیاری که مورد بررسی قرار گرفته است، ساختار گرسروتز فدراسیون تنها در 9 مورد (30 درصد) از وضعیت قابل قبول و مطلوب برخوردار است و در 21 مورد (70 درصد) وضعیت قابل قبول و مطلوبی ندارد.

 

جدول 3: نتایح آزمون کلموگروف- اسمیرنوف

 

میانگین

انحراف معیار

آماره آزمون

سطح معناداری

دانش مربیان

63/2

68/0

07/0

462/0

آموزش و تجربه یادگیری مربیان و مدیران

57/2

59/0

05/0

770/0

امکانات و زیرساخت­های مدارس فوتبال

22/2

77/0

09/0

218/0

سازماندهی رویدادها

44/2

76/0

09/0

202/0

مالی و بازاریابی

17/2

87/0

11/0

109/0

دستیابی به اهداف

20/2

68/0

09/0

189/0

 

در جدول 3، نتایج حاصل از آزمون کلموگروف – اسمیرنوف برای بررسی نرمال بودن توزیع داده­های پژوهش آمده است. با توجه به اینکه سطوح معناداری در تمامی مولفه­ها بیشتر از 05/0=α است، در نتیجه فرض نرمال بودن توزیع داده­ها در تمام مولفه­ها تایید می­شود. بنابراین برای تحلیل استنباطی مولفه­های پژوهش از آزمون پارامتریک t تک نمونه­ای استفاده شده است.

 

جدول 4: نتایج آزمون t تک نمونه­ای برای بررسی وضعیت مولفه­های پژوهش

 

میانگین فرضی

میانگین

انحراف معیار

درجه آزادی

مقدار t

سطح معناداری

دانش مربیان

3

63/2

68/0

117

79/5-

001/0

آموزش و تجربه یادگیری مربیان و مدیران

3

57/2

59/0

117

86/7-

001/0

امکانات و زیرساخت­های مدارس فوتبال

3

22/2

77/0

117

86/10-

001/0

سازماندهی رویدادها

3

44/2

76/0

117

90/7-

001/0

مالی و بازاریابی

3

17/2

87/0

117

30/10-

001/0

دستیابی به اهداف

3

20/2

68/0

117

55/12-

001/0

در جدول 4 نتایج حاصل از آزمون t تک نمونه­ای برای بررسی وضعیت مولفه­های توسعه فوتبال پایه کشور براساس برنامه فوتبال گرسروتز نمایش داده شده است. با توجه به سطوح معناداری به دست آمده که کمتر از 01/0=α است و همچنین میانگین­های حاصله که از مقدار میانگین فرضی (3) کوچکتر می­باشد، می­توان نتیجه گرفت که در تمامی مولفه­های پژوهش حاضر، فوتبال پایه کشور براساس برنامه فوتبال گرسروتز از وضعیت مطلوبی برخوردار نیست.

جدول 5: نتایج آزمون فریدمن برای اولویت­بندی مولفه­های پژوهش

رتبه

 

میانگین رتبه

خی دو

درجه آزادی

سطح معناداری

1

دانش مربیان

31/4

99/72

5

001/0

2

آموزش و تجربه یادگیری مربیان و مدیران

21/4

3

سازماندهی رویدادها

66/3

4

امکانات و زیرساخت­های مدارس فوتبال

03/3

5

دستیابی به اهداف

95/2

6

مالی و بازاریابی

85/2

 

جدول 5 اولویت­بندی مولفه­های وضعیت توسعه فوتبال پایه کشور براساس برنامه فوتبال گرسروتز را نشان داده است. با توجه به نتایج به دست آمده، مولفه دانش مربیان با بیشترین میانگین رتبه (31/4) بالاترین رتبه و مولفه مالی و بازاریابی با کمترین میانگین رتبه (85/2) پایین ترین رتبه را به خود اختصاص داده­اند. این بدان معنی است که مولفه مالی و بازاریابی در بین تمامی مولفه­ها از وضعیت ضعیف­تر و مولفه دانش مربیان از وضعیت بهتری برخوردار می­باشد.

بحث و نتیجه­گیری

مطالعات مختلف نشان داده­اند که ورزش فوتبال یکی از پرطرفدارترین رشته­های ورزشی دربین اقشار جامعه به ویژه نونهالان، نوجوانان و جوانان است. همچنین توسعه فوتبال پایه و جوانان یکی از مهمترین اهداف هر فدراسیونی در سطح جهان می­باشد. این امر علاوه بر اینکه پسران و دختران را با مهارت­های فوتبال آشنا می­سازد، ارزش­هایی مانند دوستی، احترام، بازی عادلانه، رقابت و تعهد را که درون تمرینات و مسابقات فوتبال نهفته به جوانان تحویل می­دهد (مرکانجیک و همکاران، 2016). داده­های علمی و تجارب بین­المللی نیز نشان می­دهد که توسعه و ارتقاء فوتبال و کسب مدارج پرافتخار قاره­ای و جهانی در هر جامعه­ای، از رهگذر آموزش­های علمی و حمایت­های مدیریتی از فوتبال نونهالان و نوجوانان و همچنین پی­ریزی مدارس فوتبال و آکادمی­های فوتبال پایه باشگاه­های ورزشی کشور، طراحی و ترسیم مسیر ترقی کودکان مستعد و زمینه­سازی برای شکوفایی آنان صورت می­گیرد (آیین­نامه مدارس فوتبال، 1394). لذا در پژوهش حاضر به بررسی وضعیت توسعه فوتبال پایه کشور براساس برنامه فوتبال گرسروتز پرداخته شده است. لازم به ذکر است، برنامه فوتبال گرسروتز فیفا پسران و دختران رده­سنی 6 تا 12 سال را در بر می­گیرد و هدف اصلی آن بازی و لذت بردن از فوتبال بدون هیچگونه محدودیتی در سرتاسر جهان می­باشد (دپارتمان توسعه فنی و آموزشی فیفا، 2016).

یافته­های به دست آمده در این پژوهش نشان داد که ساختار گرسروتز در فدراسیون فوتبال تنها در 9 معیار (30 درصد) از وضعیت مطلوب برخوردار بود در حالی که در 21 معیار (70 درصد) دیگر این ساختار از وضعیت مطلوبی برخوردار نبود. در بخش­های مدیریت و ساختار گرسروتز، فدراسیون فوتبال دارای مدیر گرسروتز می­باشد که با عنوان مسئول توسعه فوتبال پایه و آکادمی­های فوتبال فعالیت می­کند، اما فعالیت این فرد بدلیل اینکه فدراسیون فاقد مدیر فنی ملی می­باشد، تحت نظر مدیرفنی نیست. در صورتی که براساس معیار فیفا هر فدراسیون باید یک مدیر فنی ملی داشته باشد که مسئول تمام مسائل فنی فدراسیون است و مدیر گرسروتز نیز تحت نظر این مدیر، مسئول فعالیت­های فوتبال گرسروتز می­باشد. بنابراین در فدراسیون فوتبال ایران نیز حضور یک مدیر­فنی مجرب و متخصص در رﺃس دپارتمان فنی این فدراسیون به منظور نظارت بر امور فنی فوتبال کشور ضروری می­باشد.

در حال حاضر ساختار پایه مطلوبی متشکل از حدود 1200 مدرسه فوتبال و بالغ بر 120 هزار فوتبال آموز ثبت­شده دختر و پسر در سطح کشور فعالیت دارند، اما فدراسیون فوتبال از نظر پنل یا کمیته گرسروتز از ساختار نظام­مند و قدرتمندی بر خوردار نمی­باشد. در همین رابطه باید اشاره نمود که یک کمیته یا پنل گرسروتز باید از اعضایی نظیر رئیس دپارتمان، مدیر گرسروتز، اعضای فدراسیون، نمایندگان مراجع دولتی، مربیان، اولیاء، و نمایندگان فوتبال زنان تشکیل شده باشد، در صورتی که در فدراسیون فوتبال کشور، این ساختار با اعضایی محدود فعالیت می­نماید. همچنین درباره ساختارهای منطقه­ای و محلی نیز ساختار سازمان­یافته­ای در بخش گرسروتز وجود ندارد و تنها مسئولیت فعالیت­ها و فستیوال­های گرسروتز در سطح استان یا شهرستان­ها به رئیس کمیته­های جوانان و مسئول برگزاری فستیوال هیئت­های مربوطه واگذار شده است. اما به نظر می­رسد با توجه به اینکه کشور ایران کشوری پهناور می­باشد لزوم تشکیل ساختارهای منطقه­ای گرسروتز با مدیران منطقه­ای از اهمیت بالایی برخوردار است. در همین رابطه سوگیاما و همکاران (2017) در پژوهش خود یکی از دلایل موفقیت فوتبال گرسروتز ژاپن را فعالیت­های 47 هیئت فوتبال که در 8 منطقه فعالیت می­کنند عنوان کردند.

در زمینه برنامه­ریزی فعالیت­های گرسروتز نیز با گذشت چند سال از اجرای این برنامه در کشور هنوز طرح گرسروتز جامع و کاملی توسط فدراسیون به کنفدراسیون فوتبال آسیا تحویل داده نشده است در حالی که اهمیت برنامه­ریزی استراتژیک و بلند مدت توسعه فوتبال گرسروتز بر هیچ کس پوشیده نیست و با توجه به اقدامات صورت گرفته از طرف سایر کشورهای آسیایی در این رابطه، هرگونه کوتاهی و تاخیر در این زمینه می­تواند عقب ماندگی­هایی را برای فوتبال پایه کشور پدید آورد. در این راستا نتایج پژوهش­های نصرالله زاده و همکاران (1390)، سان[23]و همکاران (2008) و تامپسون[24](2014) همگی بر اهمیت موضوع برنامه­ریزی و دیدگاه بلند مدت تاکید دارند. بنابراین با توجه به نتایج به دست آمده از این پژوهش پیشنهاد می­شود که فدراسیون فوتبال به منظور سازماندهی ساختاری نظام­مند و قدرتمند در زمینه فوتبال گرسروتز، اقدام به آماده­سازی منشور گرسروتز خود نماید و طرح خود را برای تایید نهایی به کنفدراسیون فوتبال آسیا تحویل بدهد. بدون در نظر گرفتن سطحی که ممکن است این طرح آماده­سازی شود، باید توجه نمود که آماده­سازی طرحی کیفی و کارآمد بسیار حائز اهمیت می­باشد و تصویب این طرح پایه و معیاری هدفمند را برای فعالیت­های فوتبال گرسروتز در کشور ایران فراهم خواهد نمود.

یافته­های پژوهش حاضر نشان داد که فوتبال پایه کشور براساس برنامه فوتبال گرسروتز از منظر دانش مربیان از وضعیت مطلوب برخوردار نیست. مربیان از ارکان اصلی موفقیت در برنامه گرسروتز هستند و نقش مهمی در اجرای این برنامه دارند. در این برنامه از مربی با عنوان مربی – معلم[25] یاد می­شود، یعنی یک مربی که در حیطه فوتبال کودکان فعالیت می­کند، علاوه بر اینکه نقش یک تمرین دهنده و مربی تکنیک و فنون فوتبال را بر عهده دارد باید بالاتر از همه وظایف یک معلم و آموزگار را در تربیت ارزش­های اخلاقی و انسانی کودکان اجرا نماید. از اینرو بیش از هرچیزی ضروری است، فردی که به عنوان مربی کودکان فعالیت می­کند، عاشق کار با کودکان باشد. همچنین در کنار این علاقه و اشتیاق مربی باید از دانش، آگاهی و تجربه کافی در زمینه کار با کودکان بهرمند باشد. باید به­خاطر داشت، کودکان با بزرگسالان متفاوت هستند و کار با کودکان نیازمند دانش پایه و خاص خود می­باشد. در همین رابطه نتایج پژوهش­های عزیزی و نصرالهی (1390)، گنجویی و همکاران (1391) و وحدانی و رضاسلطانی (1392) نشان دادند، کمبود مربیان متخصص و مجرب یکی از مهم ترین مشکلات فوتبال پایه کشور می­باشد.

دانش پایه و تخصصی فوتبال کودکان از سه بخش مهم، دانش کودکان (شناخت مشخصه­های رشد عمومی کودکان، رفتار، روابط، زبان و ارتباطات)، مهارت­های آموزشی و سازماندهی، و دانش فوتبال پایه (شناخت بازی­های زمین کوچک، تکنیک­های پایه، تمرینات و بازی­های پایه) تشکیل شده است (دپارتمان توسعه فنی و آموزشی فیفا، 2016). لذا کسب پایه­ای مطلوب از این دانش برای مربیان فعال در فوتبال کودکان ضروری است و ابزاری برای پیشرفت کاری آن­ها می­تواند باشد.

یافته­های حاصل از پژوهش همچنین نشان داد که فوتبال پایه کشور براساس برنامه فوتبال گرسروتز از منظر آموزش و تجربه یادگیری مربیان و مدیران از وضعیت مطلوب برخوردار نیست. بدون تردید، در زمینه فوتبال پایه کشور بدون ارتقاء سطح فنی و دانش مربیان و مدیران، موفقیتی حاصل نمی­گردد. به بیان واضح­تر، بدون توجه به اهمیت آموزش­های مناسب و کسب تجربه یادگیری کافی، نمی­توان انتظار داشت که مربیان و مدیران فوتبال پایه کشور از دانش لازم و کافی در این حیطه برخوردار باشند. برای درک اهمیت این موضوع باید گفت، فیفا و کنفدراسیون فوتبال آسیا بر روی موضوع آموزش مربیان و مدیران تاکید فراوانی دارند و جنبه­های آموزشی برنامه گرسروتز را پیشنیازی برای اجرای موفقیت­آمیز این برنامه می­دانند. فیفا در اهداف اصلی خود بر آموزش مربیان برای تبدیل به یک مربی – معلم، بهبود استانداردها و افزایش تعداد دوره­های آموزشی تاکید دارد (دپارتمان توسعه فنی و آموزشی فیفا، 2016). همچنین کنفدراسیون فوتبال آسیا نیز در منشور گرسروتز خود در سه سطح مهم بر آموزش مربیان و مدیران اشاره نموده است. در پایین ترین سطح فدراسیون­ها باید کلاس­های مربیگری درجه ابتدایی (درجه C) و دوره­های آموزشی مقدماتی مانند کارگاه­ها و سمینارها را برای مربیان و مدیران برگزار نمایند. در سطوح میانی بر برگزاری دوره­های استاندارد برای مدیران گرسروتز و فرصت­های آموزش مربیگری برای زنان اشاره شده، و در بالاترین سطح نیز بر دوره­های آموزشی ویژه و فرصت­های آموزش الکترونیک تاکید شده است (راکسبورگ و سوگیاما، 2017). بعلاوه پژوهش کاستیلو[26]و همکارن (2015) اهمیت توانمند­سازی و آموزش مربیان گرسروتز را در یک پروژه اروپایی نشان داد و نتایج پژوهش بیانگر این موضوع بود که مربیان از برنامه­های توانمند­سازی رضایت زیادی داشتند و به این نکته اشاره نموده بودند که برنامه­های کسب شده را در تمرینات و فعالیت­های خود در حد قابل قبولی اجرا کرده بودند.

در این رابطه، شواهد نشان می­دهد که فدراسیون فوتبال ایران در اجرای برنامه گرسروتز خود، بیشتر بر آموزش مربیان تاکید دارد در حالی که نباید اهمیت مدیران فوتبال پایه در این زمینه فراموش شود و از آموزش آن­ها غافل شد. در این راستا به نظر می­رسد برقراری دوره­های استاندارد آموزش مدیران فوتبال پایه می­تواند راهگشا باشد. بی­شک تمرکز یک دوره آموزشی استاندارد بر روی مسائل آموزشی بسیار بیشتر از یک همایش یا نشست یک روزه و مقطعی می­باشد و نقش موثرتری در آموزش مدیران خواهد داشت. همچنین با توجه به دسترسی بیشتر به منابع الکترونیک و اینترنتی، راه­اندازی فرصت­های آموزش الکترونیک نیز می­تواند راهکاری کاربردی برای افزایش آگاهی و ارتقاء سطح فنی مربیان و مدیران باشد.

یافته­های به دست آمده نشان داد که فوتبال پایه کشور براساس برنامه فوتبال گرسروتز از منظر امکانات و زیرساخت­های مدارس فوتبال از وضعیت مطلوب برخوردار نیست. با آغاز دهه 80 شمسی و با افزایش جمعیت و گسترش بیشتر شهرها، نقش مدارس فوتبال در آموزش فوتبال کودکان پررنگ­تر شد و تا به امروز نیز ادامه دارد. اما با این حال از مهمترین چالش­هایی که همواره در طی این سال­ها فوتبال پایه با آن رو به­رو بوده است، امکانات و زیرساخت­های مدارس فوتبال می­باشد. به طوری که تعداد فوتبال آموزان کودک و مدارس فوتبال افزایش چشمگیری داشته است اما افزایش امکانات و زیرساخت­ها بویژه زمین­های فوتبال به همین تناسب نمی­باشد. نتایج پژوهش عزیزی و نصرالهی (1390) همسو با این موضوع می­باشد، آنها در پژوهش خود عنوان کردند که از دیدگاه والدین تراکم و شلوغی بیش از حد فضای مدارس فوتبال و کمبود امکانات و تجهیزات از مشکلات و نقایص مدارس فوتبال شهر تهران می­باشد. نتایج پژوهش، همچنین نشان داد که بسیاری از مدارس فوتبال از تجهیزات و امکانات استاندارد، ایمن و کافی برخوردار نیستند که این نتایج با نتایج پژوهش­های ذاکریان و همکار (1392)، وحدانی و رضاسلطانی (1392) همسو می­باشد و آن ها نیز کمبود امکانات و تجهیزات کافی و استاندارد را از موانع استعدادیابی و مشکلات مدارس فوتبال برشمردند.

در فوتبال گرسروتز باید اندازه زمین متناسب با سن، مهارت و تعداد بازیکنان باشد و نمی­توان در یک زمین غیر استاندارد و با تعداد زیاد کودک انتظار پیشرفت چشمگیری برای کودکان داشت. لذا افزایش میزان سرمایه­گذاری در امکانات و تجهیزات، و افزایش تعداد زمین­های بازی برای فوتبال کودکان در اجرای برنامه گرسروتز ضروری می­باشد و باید خاطر نشان کرد که استاندارد، ایمنی و به روز بودن این امکانات و تجهیزات از الزامات اصلی برنامه گرسروتز می­باشد. در این رابطه نتایج این پژوهش با پژوهش هاوی و الیسن (2016) همسو می­باشد. چرا که هاوی در پژوهش خود نشان داد که توسعه اماکن گرسروتز برای ثبات و موفقیت فوتبال گرسروتز حیاتی است و مهم ترین مسئله­ای است که فوتبال گرسروتز انگلستان در آینده ممکن است با آن رو به­رو باشد. در همین رابطه اتحادیه فوتبال انگلستان سرمایه­گذاری عظیمی در پروژه­هایی مانند توسعه و ارتقاء امکانات جدید مانند چمن­های مصنوعی مدرن و رختکن­های مجهز داشته است. با توجه به نتایج حاصل از پژوهش پیشنهاد می­گردد، نظارت و بازرسی سختگیرانه­تری در رابطه با امکانات و زیرساخت­های مدارس فوتبال صورت گیرد و تمامی این مدارس ملزم به فراهم­ آوردن امکانات و تجهیزات ایمن، استاندارد، مدرن و به تعداد کافی  باشند. همچنین از اهمیت سرمایه­گذاری در امکانات و پروژه­های مربوط به اماکن و تجهیزات گرسروتز نیز نباید غافل شد.

نتایج به دست آمده نشان داد که فوتبال پایه کشور براساس برنامه فوتبال گرسروتز از منظر سازماندهی رویدادها از وضعیت مطلوب برخوردار نیست. نتایج پژوهش حاضر در این بخش با نتایج پژوهش ییونگ (2016) همسو می­باشد، ییونگ نشان داد در کشور چین هنوز فرهنگ فوتبال بر مبنای برنامه گرسروتز ضعیف است و رویدادهای کمی به طور رسمی در سطح گرسروتز سازماندهی می شود. در کشور ایران نیز فدراسیون فوتبال فستیوال­هایی را هر سال یکبار در سطح ملی، استانی و شهرستانی برگزار می­کند که این فستیوال­ها هم برای دختران و هم در بخش پسران انجام می­گیرد. به بیان ساده­تر فعالیت­های اصلی فدراسیون در بخش فوتبال 6 تا 12 سال به این فستیوال­ها ختم می­شود. اما با این وجود برای تبدیل یک فوتبالیست کودک به بازیکنان آینده نیاز به رویدادهای بیشتری می­باشد تا از طریق آن­ها کودکان لذت و طعم بازی فوتبال را بچشند و تجاربی برای آینده فوتبالی و غیر فوتبالی خود کسب نمایند. به نظر می­رسد برگزاری رویدادهای منظم در این سنین بتواند به این نیاز پاسخ بدهد. از نظر کنفدراسیون فوتبال آسیا رویدادهای منظم برای کودکان رویدادی است که حداقل یک ماه طول بکشد. نتایج پژوهش­های گنجویی و همکاران (1391)، عزیزی و همکاران (1391)، و شاهسوند و همکاران (1392) بر لزوم برگزاری رویدادهای منظم لیگ کشوری در رده­های سنی مختلف تاکید دارند. همچنین هنریکسن[27]و همکاران (2010) در پژوهش خود نشان دادند که افراد مستعد برای رسیدن به اوج موفقیت و نخبه شدن نیازمند 10 هزار ساعت زمان و 10 سال فرصت هستند. آغاز این زمان و فرصت از بدو مشارکت کودک در بازی فوتبال و رویدادهای این دوره است که شامل جلسات تمرینی، فستیوال­ها و تورنمنت­ها می­باشد. بعلاوه از نظر لارسن و همکاران (2015) مربیان باید درک کنند که برنامه گرسروتز حامی اتخاذ و اجرای استراتژی­هایی است که انگیزه ذاتی، لذت و مشارکت بلندمدت بازیکنان را برمی­انگیزد. بعلاوه مربیان شایسته تمرینات و مسابقات را به صورتی شکل می­دهند که بازیکنان تجارب مثبت ورزشی کسب کنند و احساس حمایت و انگیزه داشته باشند. بنابراین توصیه می­شود فدراسیون مبادرت به برگزاری رویدادهای منظمی در این رده سنی نماید که حداقل بیش از یک ماه طول بکشد. در کنار رویدادهایی که بوسیله فدراسیون طراحی و برگزار می­گردد، مربیان و مدیران گرسروتز نیز اقدام به برگزاری رویدادهایی غیررسمی در داخل مدارس فوتبال خود و یا بین مدارس فوتبال نمایند. البته نباید فراموش شود که این رویدادها نیز باید براساس معیارها و استانداردهای گرسروتز باشد تا از ایمنی، لذت و سلامت کودکان اطمینان حاصل شود.

یافته­های به دست آمده نشان داد که فوتبال پایه کشور براساس برنامه فوتبال گرسروتز از منظر مالی و بازاریابی از وضعیت مطلوب برخوردار نیست. در حال حاضر می­توان گفت که تنها منبع مالی حامی فوتبال گرسروتز در کشور، بودجه محدود فدراسیون برای رویدادهای این برنامه می­باشد. در صورتی که طرح توسعه فوتبال گرسروتز طرحی جامع و گسترده است و عملکرد موفق و اثربخش آن نیازمند سرمایه­گذاری و اختصاص بودجه­ای قابل قبول در این حیطه می­باشد. سگوئین[28]و همکاران (2005) عنوان می­دارند که بیشتر حمایت مالی از ورزش کشور را دولت و منابع دولتی بر عهده دارند که بدلیل کاهش سرمایه دولت برای سرمایه­گذاری در ورزش، در بسیاری از موارد پاسخگوی نیازهای ورزشی نمی­باشد. از این رو استفاده از کمک حامیان مالی، فرصت­های بازاریابی و سرمایه­گذاری بخش خصوصی در اجرای برنامه گرسروتز اهمیتی بسیار دارد. همچنین با توجه به اینکه فوتبال گرسروتز فوتبالی غیر حرفه­ای می­باشد، مشاهده شده که در کشور تمایل حامیان مالی و سرمایه­داران برای حمایت و سرمایه­گذاری در این بخش اندک می­باشد. از دلایل مهم این عدم حمایت، می­توان گفت که فوتبال گرسروتز در کشور ایران از پوشش رسانه­ای و تبلیغاتی چندانی برخوردار نیست به طوری که حتی مشاهده شده در وبسایت متعلق به فدراسیون نیز پوشش اندکی به این بخش داده شده است. در همین راستا می­توان گفت که نتایج پژوهش در این بخش با نتیجه پژوهش صادقی و همکاران (1392) همسو می­باشد که نشان دادند عدم دستیابی به اهداف رسانه­ای و تبلیغاتی در راس علل عدم حمایت مالی از فوتبال پایه قرار داشت.

از طرفی دیگر، یک موضوع مهم در سرمایه­گذاری شرکت­های خصوصی در صنعت فوتبال به عنوان حامی مالی، اصل انتظار سود حاصل از سرمایه­گذاری است. معمولا سرمایه­گذاران وقتی متقاعد به سرمایه­گذاری در یک صنعت می­شوند که تا حدی اطمینان یابند در صورت قرار دادن سرمایه خود در آن بخش خاص بیشتر از سایر گزینه­های قابل انتخاب سود خواهند برد (هودا[29]، 2008). نقش مربیان گرسروتز در تامین منابع مالی مورد نیاز این برنامه بسیار مهم است. یک مربی گرسروتز تنها مربی فوتبال نمی­باشد بلکه وظایف مختلفی مانند معلمی، بازاریابی و حتی نقش تدارکات را نیز باید در مواقع مورد نیاز بر عهده بگیرد. در نتیجه آشنایی با برخی دانش­های پایه از بازاریابی و حمایت مالی می­تواند برای مربیان مفید باشد. همچنین مدیران نیز نقش اساسی را در بازارهای مالی ایفا می­نمایند. مدیران مالی با قبول مسئولیت تامین مالی، باید بازارهای مالی و ابزارهای مالی موجود را بشناسند، تا با بکارگیری ابزارهای مالی مناسب در بازارهای مالی، اقتصادی­ترین شیوه تامین مالی را مدنظر قرار دهند (ترابی و همکاران، 1394).

از اقدامات مهم و کاربردی در زمینه بازاریابی باید به آماده­سازی بسته بازاریابی فوتبال گرسروتز و همچنین استفاده از بسته­های مبادلاتی ارزش در نوع (VIK)[30] اشاره نمود. علاوه بر این موارد باید در نظر داشت که اهداف اصلی بازاریابی به بیان ساده، جذب مشتریان جدید با دادن وعده ارزش­های برتر و حفظ رضایت مشتریان کنونی از طریق جلب رضایت آن­ها است (رضایی، 1390). بنابراین باید حامیان موجود به عنوان یک دارایی ارزشمند در نظر گرفته شوند و همکاری با آن­ها در اولویت قرار بگیرد. همچنین تهیه گزارش عملکردی در تصمیم برای ادامه همکاری بسیار موثر می­باشد، زیرا اگر حامیان احساس داشته باشند که در برنامه اهمیت دارند و مزایای بسیاری دریافت می­کنند، احتمال اینکه به حمایت خود ادامه بدهند بیشتر می­شود.

یافته­های این پژوهش نشان داد که فوتبال پایه کشور براساس برنامه فوتبال گرسروتز از منظر دستیابی به اهداف از وضعیت مطلوب برخوردار نیست. بطور خلاصه باید گفت که از مهم­ترین پیام­های فلسفه فوتبال گرسروتز، "فوتبال برای همه" می­باشد. یعنی میزان مشارکت در فوتبال در تمام سطوح باید افزایش یابد و تمامی ذینفعان این برنامه شامل بازیکنان، مربیان، اولیاء، داوطلبان، مدیران، اعضای فدراسیون، سازمان­های دولتی، سازمان­های غیر دولتی، حامیان و شرکت­ها باید مشارکتی فعال در حیطه فوتبال گرسروتز داشته باشند. با این وجود در حال حاضر مسئولیت توسعه فوتبال گرسروتز تنها بر دوش فدراسیون فوتبال قرار گرفته است. با این حال درست است که فدراسیون فوتبال متولی و مسئول اصلی این رشته و این برنامه در کشور می­باشد اما نباید از نقش مشارکت تمامی ذینفعان در پیشبرد عالی این برنامه غافل شد. توسعه فوتبال گرسروتز در کشور مسئولیتی جمعی است که باید همه­ی افراد این اهمیت را درک و در قبال آینده کودکان احساس مسئولیت نمایند. زیرا هدف گرسروتز تنها ساخت جامعه آینده فوتبال نیست بلکه در وهله اول ترویج ارزش­های اخلاقی، اجتماعی و انسانی، و ساخت انسان­های والا برای آینده جامعه و ورزش از اهمیت برخوردار است. در همین رابطه مرکانجیک و همکاران (2016) در مقاله خود عنوان داشتند که سازماندهی منظم رویدادهای فوتبال پایه تنها نباید مسئولیت فیفا، کنفدراسیون­ها، یا نهادهای فوتبالی حاکم باشد بلکه در این زمینه تمامی ذینفعان باید همکاری، درک و اذعان نمایند که در آینده کودکان و جوانان ذیحق هستند. برای دستیابی بیشتر به اهداف برنامه گرسروتز پیشنهاد می­گردد که در بخش رسانه­ای و تبلیغاتی فعالیت­های فدراسیون فوتبال افزایش یابد. در این رابطه نیاز است تا به فعالیت­های ترویجی توجه ویژه­ای شود و فلسفه گرسروتز و فعالیت­های آن به خوبی در رسانه­های جمعی مانند تلویزیون و وبسایت فدراسیون ترویج گردد. می­توان گفت از ابتدایی­ترین اقدامات در این زمینه، اختصاص بخشی از وبسایت فدراسیون به فعالیت­های فوتبال گرسروتز می­باشد.

در پایان به استناد نتایج پژوهش حاضر، بطور کلی می­توان نتیجه­گیری نمود که فوتبال پایه کشور براساس برنامه فوتبال گرسروتز از وضعیت مطلوبی برخوردار نمی­باشد. همانگونه که یافته­های این پژوهش نشان داد، به ترتیب مولفه دانش مربیان رتبه اول، آموزش و تجربه یادگیری مربیان و مدیران رتبه دوم، سازماندهی رویدادها رتبه سوم، امکانات و زیرساخت­های مدارس فوتبال رتبه چهارم، دستیابی به اهداف رتبه پنجم، و مالی و بازاریابی رتبه ششم را به خود اختصاص داده­اند. این بدان معنی است که مولفه­های مالی و بازاریابی، و دستیابی به اهداف از بدترین وضعیت برخوردار می­باشند و باید ابتدا توجه و تمرکز ویژه­ای به این دو مولفه معطوف شود. همچنین در کنار این موضوع از اهمیت دیگر مولفه­ها نیز نباید غافل شد، زیرا موفقیت در این برنامه برآیندی از تمامی مولفه­ها و بخش­ها می­باشد. بنابراین با توجه به یافته­های این پژوهش پیشنهاد می­شود که فدراسیون فوتبال به منظور سازماندهی ساختاری نظام­مند و قدرتمند در زمینه فوتبال گرسروتز، اقدام به آماده­سازی منشور گرسروتز خود نماید و طرح خود را برای تایید نهایی به کنفدراسیون فوتبال آسیا تحویل بدهد. بعلاوه پیشنهاد می­گردد که این فدراسیون در کنار کلاس­های دانش­افزایی مربیان گرسروتز، دوره­ها و کلاس­های استانداردی را نیز برای مدیران گرسروتز (مدیران مدارس فوتبال) طراحی و برگزار نماید. همچنین راه­اندازی فرصت­های آموزش الکترونیک نیز می­تواند در افزایش آگاهی و دانش مربیان و مدیران موثر واقع شود. در رابطه با امکانات و زیرساخت­های مدارس فوتبال نیز به نظر می­رسد باید نظارت و بازرسی دقیق­تر و سختگیرانه­تری از طرف فدراسیون فوتبال صورت گیرد و تمامی مدارس فوتبال ملزم به فراهم آوردن امکانات و تجهیزات ایمن، استاندارد، مدرن و به تعداد کافی باشند. همچنین از اهمیت سرمایه­گذاری در پروژه­های مربوط به امکانات و تجهیزات فوتبال گرسروتز نیز نباید غافل شد. بنابراین پیشنهاد می­گردد که فدراسیون فوتبال برای تامین مالی مطلوب این برنامه، بودجه­ای انحصاری را فراهم نماید. در این رابطه باید به نقش حامیان مالی و سرمایه­گذاران بخش خصوصی توجه بیشتری نمود. به همین منظور، تهیه بسته­های بازاریابی، بسته­های ارزش در نوع (VIK)، تمدید قرارداد حامیان موجود و جلب رضایت آن­ها ضروری می­باشد. از طرفی به منظور دستیابی بیشتر به اهداف گرسروتز پیشنهاد می­شود که در بخش رسانه­ای و تبلیغاتی فعالیت­های فدراسیون افزایش یابد و توجه ویژه­ای به فعالیت­های ترویجی معطوف گردد. در نهایت در زمینه سازماندهی رویدادهای گرسروتز نیز پیشنهاد می­شود که فدراسیون مبادرت به برگزاری رویدادهای منظمی نماید که حداقل بیش از یک ماه طول بکشد. همچنین در کنار فدراسیون فوتبال، مربیان و مدیران مدارس فوتبال نیز باید رویدادهای گرسروتز و فرصت­های بازی و تفریح بیشتر را داخل مدارس فوتبال فراهم آورند.

  • منابع

    • ترابی، تقی؛ قربانی، مهسا؛ باقری، میثم و طریقی، سمانه. (1394). «روش­های نوین تأمین مالی باشگاه­های فوتبال در کشورهای توسعه­یافته و بررسی تطبیقی آن با کشورهای در حال توسعه (مورد خاص: باشگاه­های فوتبال حرفه ای لیگ برتر ایران و انگلستان) ». فصلنامه علمی پژوهشی دانش سرمایه­گذاری. سال 4، شماره 13، صص 217-231.
    • حمیدی، محسن. (1395). «تدوین برنامه استراتژیک آکادمی ملی فوتبال و طراحی نقشه استراتژیک آن با روش­های BSC و ISM». رساله دکتری مدیریت ورزشی، پردیس بین المللی کیش، دانشگاه تهران.
    • ذاکریان، علیرضا و ذاکریان، علی. (1392). «بررسی موانع استعدادیابی در مدارس فوتبال از دیدگاه کارشناسان». دومین کنگره بین المللی علم و فوتبال. آکادمی ملی فوتبال ایران.
    • رضایی، زهره. (1390). «شناسایی و تعیین موانع توسعه حمایت­های مالی در باشگاه­های لیگ حرفه­ای فوتبال کشور». پایان­نامه کارشناسی ارشد مدیریت ورزشی، دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی، دانشگاه تهران.
    • شاهسوند، حسین؛ شعبانی، عباس و گمار، خدیجه. (1392). «بررسی چالش­های ورزش فوتبال در ایران یک مطالعه دلفی». دومین کنگره بین المللی علم و فوتبال، آکادمی ملی فوتبال ایران.
    • صادقی، رضا؛ محمدبیانی، روح الله و کشکر، سارا. (1392). «مقایسه و تعیین علل عدم حمایت مالی از فوتبال پایه در ایران». دومین کنگره بین المللی علم و فوتبال. آکادمی ملی فوتبال ایران.
    • عزیزی، بیستون و نصرالهی، احمد. (1390). «بررسی مشکلات و نقایص مدارس فوتبال شهر تهران از دیدگاه والدین فوتبال آموز». همایش مدیریت و برنامه ریزی در فوتبال پایه. آکادمی ملی فوتبال ایران.
    • عزیزی، بیستون؛ نصر الهی، احمد؛ سجادی، نصر الله و پیری، مسعود. (1388). «بررسی علل ناکامی تیم ملی فوتبال ایران در چهاردهمین دوره بازی­های جام ملت های آسیا از دیدگاه کارشناسان». همایش بین المللی علم و فوتبال. تهران، پژوهشگاه نیرو.
    • عزیزی، بیستون؛ نصرالهی، احمد؛ کریمی، علی و محمدی، رزگار. (1391). «بررسی موانع استعدادیابی در مدارس فوتبال شهر تهران از دیدگاه کارشناسان». دومین همایش ملی استعدادیابی ورزشی. تهران.
    • عمادی، مهدی؛ کمالی، فاطمه و حسینی، هلن. (1395). «تحلیل عوامل مؤثر بر کارایی مربیان در رده­های پایۀ فوتبال ایران». مطالعات مدیریت ورزشی. شماره 35، صص 119-136.
    • فدراسیون فوتبال جمهوری اسلامی ایران. (1394). آئین­نامه مدارس فوتبال. آکادمی ملی فوتبال ایران.
    • گنجویی، فریده اشرف؛ دوستداری، سجاد و سجادی، سید حمید. (1391). «ارائه راهکارهایی برای استعدادیابی و پرورش استعدادها در رشته فوتبال». دومین همایش ملی استعدادیابی ورزشی. تهران.
    • نصرالله زاده، ناصر؛ رستم نیا، فاضل و رحیمی فرد، جبرئیل. (1390). «ضرورت ایجاد آکادمی­های فوتبال و پرورش بازیکنان با استعداد جهت شکوفایی فوتبال ایران». همایش مدیریت و برنامه ریزی در فوتبال پایه. آکادمی ملی فوتبال ایران.
    • وحدانی، محسن و رضا سلطانی، نجمه. (1392). «تحلیل عوامل موثر بر جذب نوجوانان و نونهالان در مدارس فوتبال». فصلنامه پژوهش در مدیریت ورزشی. سال 2، شماره 6.
    • Benezet, M., Hasler, H. (2016). Youth football. FIFA Education and Technical Development Department, Galledia AG, Berneck, Switzerland.
    • Castillo, I., Ramis, Y., Cruz, J., Balaguer, I. (2015). “Grassroots coaches' training in the PAPA project”. Revista de Psicología Del Deporte 2015, 24(1), pp 131-138.
    • Fédération Internationale de Football Association. (2017). Financial Report 2016. 67TH FIFA Congress, Manama, Bahrain.
    • FIFA Education and Technical Development Department. (2016). Grassroots. FIFA Translations / Hurst & Freelancers, RVA Druck und Medien, Altstätten, Switzerland.
    • Henriksen, K., Stambulova, N., Roessler, K. (2010). “Holistic approach to athletic talent development environments: A successful sailing milieu”. Psychology of Sport and Exercise, Vol 11, pp212-222.
    • Howie, L., Allison, W. (2016). “The English Football Association Charter for Quality: the development of junior and youth grassroots football in England”. Soccer & Society, 17(6), pp800-809.
    • Huda, H. (2008). “Investors’ Opinions about Sports Marketing in Bahrain”. The Sport Journal, 4(4), pp111-123.
    • Gorman, J. (2016). “Introduction: developing the research agenda in junior and youth grassroots football culture”. Soccer & Society, 17(6), pp793-799.
    • Larsen, T., Hoye, A., Tjomsland, H., Holsen, I., Wold, B., Heuzé, J., Samdal. O., Sarrazin, P. (2015). “Creating a supportive environment among youth football players, a qualitative study of French and Norwegian youth grassroots football coaches”. Health Education, 115(6), pp570-586.
    • Mrkonjic, M., Poli, R., Boillat, C., Marston, K. (2016). Comparing youth football worldwide: Lessons and proposals for the regular organisation of youth football competitions. Global Football Development, Vol 1, pp1-68.
    • Roxburgh, A., Sugiyama, M. (2017). AFC grassroots charter, regulations and guidelines. Asian Football Confederation.
    • Seguin, B., Teed, K., Reilly, N. (2005). “National sports organisations and sponsorship: an identification of best practices”. International Journal of Sport Management and Marketing, 1(2), pp 69-92.
    • Sugiyama, M,, Khoo, S., Hess, R. (2017). “Grassroots football development in Japan”. The International Journal of the History of Sport, pp1-18.
    • Sun, Y., Liang, Y., Bi, H. (2008). “A Study on the Comparison of Young Soccer Players Training Systems in China and Japan”. Journal of Beijing Sport University, 9, pp1173-1176.
    • Thompson, Sh. (2014). “A comparison between successful development models across the world and how the US can learn from them to develop world class players”. Eight Grade Project Paper, Hilltown cooperative charter school, pp18-19.
    • Yiyong, L. (2016). “Developing a sustainable football model with the AFC Vision Asia Philosophy - two grassroots development cases in Zibo and Qingdao”. Sport in Society, 19(10), pp1478-1488.
دوره 21، شماره 56
شهریور 1401
صفحه 91-110
  • تاریخ دریافت: 14 اسفند 1397
  • تاریخ بازنگری: 06 مرداد 1398
  • تاریخ پذیرش: 17 تیر 1398
  • تاریخ اولین انتشار: 31 فروردین 1401