وزارت ورزش و جوانان مطالعات راهبردی ورزش و جوانان 2821-1278 24 68 2025 08 23 Sociological factors of the pattern of sports habits the elderly in Tehran عوامل جامعه‌شناختی الگوی عادت واره های ورزشی در سالمندان شهر تهران 447 462 1015 10.22034/ssys.2025.3397.3484 FA زرینه قره کولچیان دانشجوی دکتری تربیت‌بدنی، دانشکده تربیت‌بدنی و علوم ورزشی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران فریده شریفی فر استادیار، گروه تربیت بدنی، دانشکده تربیت‌بدنی و علوم ورزشی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران علی باصری استادیار گروه جامعه شناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران بهرام قدیمی دانشیار گروه جامعه شناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Journal Article 2024 10 04 The present study aimed to investigate the sociological pattern of sports habitus among the elderly in Tehran. This research was conducted using a qualitative approach and thematic analysis, and data were collected through semi-structured interviews. The statistical population included sports sociologists, senior managers of the Ministry of Sports and Youth, senior managers of the Tehran Municipality Sports Organization, and elderly individuals actively engaged in sports. Sampling was done using the snowball method until theoretical saturation was reached (18 participants). Data were analyzed using MAXQDA software, and the validity and reliability of the research were confirmed. For data analysis, open, axial, and selective coding was employed. Based on the analysis, three main categories (overarching themes) were identified: social capital, cultural capital, and physical capital. Within these three categories, nine organizing themes were extracted, including social interactions, elderly gatherings, social status, socialization, social support, social motivation, physical and bodily capital, the promotion of elderly sports culture, and knowledge and awareness of the elderly. Additionally, the study identified 45 basic themes, each of which represents different dimensions of sports habitus among the elderly. The findings indicate that the pattern of sports habitus among the elderly is shaped by social, cultural, and physical capital, and understanding these components can provide a framework for future research in the sociology of elderly sports. It is recommended that policymakers and sports managers implement initiatives such as establishing neighborhood-based sports groups to enhance social interactions among the elderly, developing sports facilities and equipping public centers with appropriate amenities, conducting educational and awareness programs in the media, supporting intergenerational sports programs to strengthen family relationships, and offering incentive policies such as discounts at sports centers for the elderly. These measures can facilitate increased participation in sports activities among the elderly and contribute to a healthier lifestyle for this demographic. هدف پژوهش حاضر بررسی جامعه‌شناختی الگوی عادت‌واره‌های ورزشی در میان سالمندان شهر تهران بود. این پژوهش با رویکرد کیفی و تحلیل تماتیک انجام شد و داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساخت‌یافته گردآوری گردید. جامعه آماری شامل جامعه‌شناسان ورزشی، مدیران ارشد وزارت ورزش و جوانان، مدیران ارشد سازمان ورزش شهرداری تهران و سالمندان فعال در حوزه ورزش بود. نمونه‌گیری به روش گلوله‌برفی و تا رسیدن به شاباع نظری انجام شد(18 نفر). داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار <strong><em>MAXQDA</em></strong> مورد تحلیل قرار گرفت. روایی و پایایی نیز به تأیید رسید. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از کدگذاری باز، محوری و انتخابی استفاده شد. بر اساس نتایج حاصل از تحلیل داده‌ها، سه مقوله اصلی (مضامین فراگیر) شامل سرمایه اجتماعی، سرمایه فرهنگی و سرمایه فیزیکی شناسایی شد. در چارچوب این سه مقوله، ۹ مضمون سازمان‌دهنده شامل ارتباطات اجتماعی، دورهمی سالمندی، منزلت اجتماعی، جامعه‌پذیری، حمایت اجتماعی، انگیزه اجتماعی، سرمایه بدنی و فیزیکی، فرهنگ‌سازی ورزش سالمندی و دانش و آگاهی سالمندان استخراج شد. همچنین، پژوهش موفق به شناسایی 45 مضمون پایه گردید که هر یک از این مضامین، ابعاد گوناگون عادت‌واره‌های ورزشی سالمندان را در برمی‌گیرند. تحلیل یافته‌ها نشان داد که الگوی عادت‌واره‌های ورزشی سالمندان در بستر سه نوع سرمایه اجتماعی، فرهنگی و فیزیکی شکل می‌گیرد و درک این مقولات می‌تواند چارچوبی برای مطالعات بعدی در زمینه جامعه‌شناسی ورزش سالمندی فراهم کند. پیشنهاد می‌شود که سیاست‌گذاران و مدیران ورزشی اقداماتی همچون ایجاد گروه‌های ورزشی محله‌محور برای افزایش تعاملات اجتماعی سالمندان، توسعه فضاهای ورزشی و تجهیز مراکز عمومی به امکانات مناسب سالمندان، برگزاری برنامه‌های آموزشی و آگاهی‌بخشی در رسانه‌ها، حمایت از برنامه‌های ورزشی میان‌نسلی برای تقویت روابط خانوادگی و ارائه سیاست‌های تشویقی نظیر تخفیف در مراکز ورزشی ویژه سالمندان را در دستور کار قرار دهند تا امکان افزایش مشارکت ورزشی سالمندان فراهم شود و سبک زندگی سالم‌تری برای این قشر ایجاد گردد. https://faslname.msy.gov.ir/article_1015_07cdd318c6451e9030c8fff5e5a84dfb.pdf